سبب تجرد آنها از تغير و تأثر ، منزّه و برىّ مىباشند .
و بدانكه از اين تحقيقات سبب و سرّ تكدر و تألم يافتن حضرات ائمهء اطهار عليهم السّلام از بدى اعمال شيعيان خود معلوم مىشود . و سابقا ايضا اشاره به آن كرده شد . و همچنين سرّ آنكه در احاديث رسيده است كه هركس هر معصيتى كه مىكند ملائكه و سكّان سماوات همگى از آن متكدر مىشوند و او را لعن مىنمايند تا آنكه توبه نمايد معلوم شد ايضا ؛ كه چونكه هريك از آنها به بنى آدم عقلى رگى و ارتباطى دارند . و همچنين سرّ و حقيقت آنكه بهشت در آسمان و جهنم در زمين است ، چنانكه مضامين احاديث است « 1 » ايضا ، معلوم شد ؛ از آنجا كه مستحقين بهشت و اهل عقل از جنت و عليين سماوات خلق شدهاند و مدد اعمال ذاتيهء ايشان ايضا از عليين و سماوات است و مستحقين جهنم و اهل جهل از جهنم و سجين ارضين خلق شدهاند و مدد و اعمال ذاتيهء ايشان ايضا از سجين و ارضين است و هركسى و هرچيزى در وقت كمال و رجوع نمودن به سرحد ترقى خود رجوع و بازگشت به اصل و مبدأ و منبع خود مىنمايد . و از اين سبب است كه در عقب آنكه فرمود كه كتاب ابرار در عليين است بلافاصله بيان جنت و حالات اهل آن را نموده است و فرموده است كه
إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ
* عَلَى الْأَرائِكِ يَنْظُرُونَ
* تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ
* يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ
* خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ
* وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ
* عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ
« 2 » ؛ يعنى به درستى كه ابرار و اهل عقل هرآينه در نعمت بزرگى هستند و تكيه بر كرسىها نمودهاند و نظر بر يكدگر و بر نعمتهاى بهشت مىكنند و به مرتبهاى خوشوقت و خوشحالاند كه هركس كه مىبيند ايشان را مىشناسد در روهاى ايشان نضارت و تازگى نعمت را ، و سقى فرموده و آب داده مىشوند از آب بسيار گوارايى كه به مهر بوده است و احدى پيش از صاحبان و مالكان و مستحقان آن دست به آن نزده است ، و آلت مهر او مسك خالص است ، و در اين نعمتها و اين لذتها و مرتبتها بايد كه رشك ببرند رشك برندگان ، و مزاج آن آب از چشمهاى
هامش
( 1 ) . تفسير منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 342 ، ذيل آيهء 132 سوره آل عمران و مجمع البيان ، ج 2 ، ص 390 ، ذيل آيهء مذكور .
( 2 ) . مطفّفين : 22 - 28 .