معرفى نسخهها
نگارنده ، هفت نسخه از تحفة الملوك را به دست آورده است .
نسخهء اياصوفيا ( اساس ) : نسخه كامل و صحيحى است ؛ امّا تاريخ نگارش ندارد . در صدر صفحهء دوّم از باب چهارم ( - ص 32 ) با خطّى شبيه به خط نسخه اين بيت از غزليّات شمس ضبط شده : « سخن بنزد سخندان بزرگوار بود / از آسمان سخن آمد سخن نه خوار بود » كه قرينهاى است بر اينكه نبايد اين نسخه زودتر از قرن هفتم نوشته شده باشد 11 . اين نسخه با دقت زيادى استنساخ شده است و در هر صفحه 19 سطر دارد . آنچه در اين نسخه بيش از هرچيز جلب توجه مىكند ، نقطهگذاريهاى آن است ، در بيشتر مواردى كه امروزه ما از « ، » « . » « ؛ » بهره مىگيريم ، از نقطه استفاده شده است .
ميكروفيلمى از اين نسخه در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران به شماره 132 موجود است و نسخهء عكسى آن نيز به شماره 184 در همان مكان نگهدارى مىشود .
نسخهء بريتانيا ( ب ) : همان نسخهاى است كه اساس چاپ 1317 قرار گرفته و جزو كاملترين نسخههاست . تاريخ نگارش آن در پايان چنين آمده است : « تم الكتاب تحفة الملوك فى شهر رجب المبارك فى تاريخ سنه احدى و ستين و سبعما » [ 761 ] 12 . در برخى از بخشهاى كتاب صفحهها جابهجا شدهاند ؛ امّا افتادگى ندارد . ميكروفيلمى از اين نسخه در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران به شمارهء 717 و نسخهء عكسى به شماره 3178 موجود است .
نسخهء قونيه ( ق ) : تنها نسخه از ميان هفت نسخهء در دسترس ماست كه در آن ذكرى از مصنّف كتاب به ميان آمده است در بالاى چند صفحه از آغاز آن كلمهء « وقف » نوشته شده است و در بالاى صفحهء دوّم نسخه چنين آمده : « وقف هذا الكتاب شيخ صدر الدين محمّد بن اسحاق بن . . . » 13 اين نسخه ضبطهاى قابل توجّهى دارد ؛ ولى متأسفانه قسمتى از باب چهارم و تمام بابهاى پنجم ، ششم ، هفتم ، هشتم و بخشى از باب نهم را ندارد . در چند صفحه قبل از شروع كتاب ، عبارتى بهاينصورت ضبط شده است : « تحفة الملوك فى النصايح و التدبيرات » ؛ امّا در متن كتاب به صورت « تحفة الملوك و نصيحة العجايب » ( ؟ ) آمده است . تاريخ نگارش اين نسخه بنابر حدس استاد مجتبى مينوى « قبل از 640 » 14 است .