اوّل :
فى ما فعلن فى أنفسهن من معروف
آنكه دويم است در بقره « 1 » .
دويم :
و لكن ليبلوكم فيما آتيكم فاستبقوا الخيرات
در مائده « 2 » .
سيم :
قل لا أجد فيما أوحى إلى
در انعام « 3 » .
چهارم :
و رفع بعضكم فوق بعض درجات ليبلوكم فيما آتيكم
در انعام « 4 » .
پنجم :
فيما اشتهت أنفسهم خالدون
در انبياء « 5 » .
ششم :
لمسكم فيما أفضتم فيه
در نور « 6 » .
هفتم :
من شركاء فيما رزقناكم
در روم « 7 » .
هشتم :
فيما هم فيه يختلفون
« 8 » .
نهم :
فيما كانوا فيه يختلفون
اين هر دو در زمر « 9 » .
دهم :
و ننشئكم فيما لا تعلمون
در واقعه « 10 » .
پس آنچه وراى اين يازده است بىخلاف موصول است ، مثلا :
فيما فعلن فى أنفسهن بالمعروف
، آنكه اوّل است در بقره « 11 » ، و غيره ايضا .
تنبيهات اوّل : آنكه اين تفصيل مذكور از عبارت منظومهء جزريه مفهوم نمىشود ، و ولد شيخ جزرى در شرح وى بدين مضمون تصريح نمود و گفت : از عبارت ناظم قطع « فى » از « ما » در اين يازده مستفاد مىشود و در ده ماعداى اوّل خلاف مفهوم نيست . و در عبارت رائيه تفصيل مشار اليه صريح است .
دويم : جايى كه الف از « ما » محذوف شده ، مفهم استفهام است نحو :
فيم كنتم
« 12 » در نساء ،
فيم أنت
در نازعات « 13 » ، وصل او بىخلاف است .
هامش
( 1 ) آيهء 240 .
( 2 ) آيهء 48 .
( 3 ) آيهء 145 .
( 4 ) آيهء 165 .
( 5 ) آيهء 102 .
( 6 ) آيهء 14 .
( 7 ) آيهء 28 .
( 8 ) زمر / 3 .
( 9 ) آيهء 46 .
( 10 ) آيهء 61 .
( 11 ) آيهء 234 .
( 12 ) آيهء 97 .
( 13 ) آيهء 42 .