شمردن وى على حدّه اولى است ، كه فرق ميان هر دو واضح است .
بيست و هفتم : ظفر ، به فتح ظاء و فاء ، به معنى نصرت و يارى و بر دشمن غالب گشتن ، و از اين باب يك كلمه آمده
من بعد أن أظفركم عليهم
در فتح « 1 » .
بيست و هشتم : لفظ ، به معنى سخن ، و اين هم يك جا در « ق » است :
ما يلفظ من قول
« 2 » .
بيست و نهم : شواظ ، يعنى زبانهء آتش برافروخته كه دود ندارد ، و اين نيز يك جا است :
در الرحمن :
يرسل عليكما شواظ من نار
« 3 » . و ضمّ شين و كسر او جايز است در قراءت .
سىام : لظّى ، نامى است از نامهاى دوزخ ، و اين دو جا است :
كلا إنها لظى
در معارج « 4 » ،
فأنذرتكم نارا تلظى
در و الليل « 5 » . آوردهاند وجه تسميهء جهنّم به اين نام شلايينى و بىتابى او در سوزندگى است « 6 » ، نعوذ باللّه منها .
اكنون ماعداى ظاآت مذكورهء محصوره هر چه يافت شود ضاد است .
باب دهم در بيان ادغام و اظهار
بدان كه ادغام پنهان كردن حرف اوّل كه ساكن است در حرف ثانى كه متحرّك است ، آنچنان كه ثانى يك حرف مشدّد حاصل شود ، و اظهار عكس اين است . و ادغام بر سه قسم است : مثلين و جنسين ، و اين هر دو واجب است ، و متقاربين ، و اين جايز است .
اوّل : مثلين ، يعنى آنكه به حسب مخرج و صفت هر دو يكى باشند ، و متماثلين نيز مىنامند ، مثل : « اذهب بكتابى ، كانت تأتى ، و قد دخلوا ، إذ ذهب ، فاجعل لى ، بل لا ، قل لكم ميعاد ، و هل لكم ممّا ، فى قلوبهم مرض » ، و همچنين در جميع حروف الّا و او مدّيه و ياء مدّيه ، مثل : « آمنوا و عملوا ، و قالوا و هم ، الّذى يزجى ، فى يومين » ، كه صفت مدّ - يعنى آن كشش - به ادغام بر طرف مىشود ، به خلاف لينتين ، مثل : « عصوا و كانوا ، عفوا و
هامش
( 1 ) آيهء 24 .
( 2 ) آيهء 18 .
( 3 ) آيهء 35 .
( 4 ) آيهء 15 .
( 5 ) آيهء 14 .
( 6 ) س : به اين نام . . . يعنى و بىتابى او در سوزيد گفت .