[ 498 ] عمر بن محمّد بن عبد اللّه بلخى
اجداد ابو شجاع عمر بن محمّد بلخى بسطامى از مردم بسطام بودند . وى در ماه ذى الحجه سال 475 ه . در شهر بلخ قدم به جهان هستى نهاد . وى تحصيلات خود را در زادگاهش به پايان رسانيد و به مقام والاى فقاهت دست يافت . او حافظ قرآن بود و علم حديث را به خوبى مىدانست . وى در ادبيات عرب و فارسى صاحبنظر و نيز در خلق نيكو ممتاز بود و در عين حال امامت شهر بلخ را بر عهده داشت .
برادرش ابو الفتح بن محمّد مردى بزرگ ، صاحب سيرت و نيز بسيار عابد بود و پيوسته به رفع عيوب نفس خويش مىپرداخت . از بلخيان مانند ابو هريره قلانسى ، ابو القاسم خليلى و ابو اسحاق اصفهانى بلخى شنيده شده كه او مريد ابو على وخشى بلخى بوده و از اين استاد اجازاتى داشته است . وى در سال 551 ه . در شهر بلخ جهان را بدرود گفت .
پس از ابو شجاع ، فرزندش ابو القاسم احمدى بهجاى پدر نشست . وى با مردم بسطام و نيشابور مكاتبه داشت ، و نيز با مردم ساير بلاد ارتباط پيدا كرد و به نامههاى آنها پاسخ مىداد « 1 » .
ابو شجاع ضياء الدين عمر بن محمّد بلخى از علماى جليل القدر و از محدّثان زاهد بود . وى در سال 562 ه . دار فانى را وداع گفت .
از تأليفات او مىتوان به چند اثر اشاره كرد : ادب المريض و العائد ، لقاطات المعقول و مزاليق العزل « 2 » .
هامش
( 1 ) - الانساب ، سمعانى ، چاپ جديد ، ج 1 ، ص 352 ، حرف بسطامى ، ج 2 ، ص 232 ؛ اللباب ، ج 1 ، ص 458 ؛ منتخب السياق ، ص 562 ؛ الرجال فى تاج العروس ، ج 3 ، ص 274 ؛ تاج العروس ، ج 7 ، ص 530 .
( 2 ) - هدية العارفين فى اسماء المؤلفين ، ج 5 ، ص 784 .