و اكثريت ايشان به تعليم فنونى پرداختند كه اعراب دورترين كس از آنها بودند ، و سخت به نگاهبانى علوم و اهتمام در ابقاى آنها توجّه كردند ؛ و در اقسام علوم و صنايع چندان برجستگى پيدا كردند كه چنين حديث نبوى دربارهء ايشان وضع شد : « اگر دانش به كرانههاى آسمان آويخته باشد ، گروهى از مردم ايران به آن دست خواهند يافت » « 54 » .
2 . ( هندسه و رياضى )
- پيتر گورمن ، پس از ذكر تأثيرپذيرى فيثاغورث از عقايد زردشتى ، گويد : « عقايد نجومى مغها و بابلىها نيز با فرضيهء اضداد در كيهان مرتبط است . ازاينجهت گفته مىشد كه ستارگان نشآت سرد و مرطوبى به زمين مىفرستند كه بر ساختمان جسمانى گياهان ، حيوانات و انسان تأثير مىگذارد . يونانيان همچنين روش اسمگذارى سيّارات را از بابلىها اقتباس نمودند . لذا نام ونوس يا افروديت اسمى بود كه يونانيان براى الههء عشق كه بابلىها ايشتار مىناميدند انتخاب نمودند ، و ستارهء ژوپيتر نامى بود كه براى مردوك خداى اصلى بابلىها انتخاب شده بود . مهمتر از همه ، فيثاغورث از بابلىها آموخت كه هر سيّارهاى يك ارزش عددى وابسته به خود دارد : مردوك - 10 ، شاماش / خورشيد - 20 ، ماه - 30 ، إآ / آب - 40 ، انليل / زمين - 50 ، آنو / بهشت - 60 ، اين ارزشهاى عددى دهتا دهتا اضافه مىگردند ، و لذا عدد ده داراى اهميت مقدماتى عمدهاى براى بابلىها بود . اين تسلسل عددى ده به ده ظاهرا مشخصكنندهء فواصل سيارهها و عناصر از يكديگر است . اين عرفان عددى همراه با خداشناسى نجومى اساس موسيقى افلاك فيثاغورث را تشكيل مىداد . فيثاغورث موسيقى را ارتباطات و فعل و انفعالات اعداد و نسبتهاى آنها تعريف كرده و ادعا مىكند كه اعداد مرئى در آسمان موسيقى كيهان را مىسازند . فيثاغوريهاى بعدى نيز اعداد را به خدايان نسبت دادند . . . ؛ لذا نفوذ بابلىها و ايرانيان بر روى فلسفهء فيثاغورس به آسانى مشهود است » « 55 » .
- چند اصطلاح ستارهشناسى هم عبارتند از « ستار اشمار » ( پهلوى ) - « من كوكب » ( سريانى ) - « مريكخوولتا » ( گرجى ) به معناى « منجّم » باشد . برابر « گوچيهر / جوزهر » را
هامش
( 54 ) . تاريخ نجوم اسلامى ، ترجمهء احمد آرام ، ص 224 و 225 .
( 55 ) . سرگذشت فيثاغورس ، ترجمهء پرويز حكيم هاشمى ، نشر مركز ، 1366 ، ص 96 .