يك نيروى نظامى جديد مركب از 5000 سرباز قرار است بىدرنگ تشكيل شود و براى دادن ترتيبات اين مسئله از سرتيپ هادلستن ( افسر ارشد انگليسى ) دعوت خواهد شد كه فرماندهى قواى مزبور را به عهده گيرد . اين نيروى نظامى ( پس از اينكه تشكيل شد ) وظايف قواى ما را كه هماكنون در شمال ايران جلو بلشويكها ايستادهاند ، به عهده خواهد گرفت .
سيّد ضياء محرمانه به من گفت كه در حال حاضر به قواى نظامى انگلستان احتياج شديد دارد و بنابراين سربازان انگليسى كه در قزوين هستند ، عجالتا نبايد خاك ايران را ترك كنند تا آن نيروى محلى كه وى در صدد تشكيل آن است بوجود آيد و بتواند وظايف كنونى انگليسىها را عهدهدار گردد .
حكومت جديد اميدوار است كه مقادير هنگفتى وجه نقد از زندانيان متمول وصول كند و سيّد ضياء اميدوار است كه با بودجهاى كه از اين راه تأمين مىكند ، بتواند دست به تأسيس نيروى نظامى جديد و انجام ساير اصلاحات لازم در كشور بزند .
سيّد ضياء ضمنا به من گفت براى اينكه رويهء خصومتآميز حكومت كنونى شوروى نسبت به ايران تشديد نشود ، اين موضوع فوقالعاده مهم است كه وى و اعضاى كابينهاش طورى رفتار كنند كه سيماى آنگلوفيلى دولت جديد حتى المقدور پوشيده بماند .
در پايان اين مصاحبه ، رئيسالوزراى جديد به من گفت كه اگر بريتانيا بخواهد نفوذ و قدرت سابق خود را كماكان در ايران داشته باشد ، بايد ظاهر را رها كند و باطن را بچسبد ؛ به اين معنى كه نفوذ خود را در آتيه ، به عكس سابق ، از پشت پرده اعمال و طورى رفتار كند كه سيماى بريتانياى كبير حتى المقدور به چشم ملت ايران نخورد . سيّد ضياء كاملا مطمئن بود كه اگر ما نصايح و پيشنهادهاى او را به كار بنديم ، چنين سياستى در مرحلهء آخر به نفع كامل بريتانيا تمام خواهد شد و اغلب آن مزايايى را كه دولت ما تحت قرارداد 1919 بدست آورده بود ، بعد از الغاى قرارداد نيز ، كماكان در پشت پرده حفظ خواهد كرد .
رونوشت اين تلگراف براى اطلاع سرپرسى كاكس به بغداد هم مخابره شد . نورمن . »
شرح
( 26 ) - مخالفت و جدال دكتر محمد مصدق با اعتبارنامهء سيّد ضياء الدّين طباطبايى بىشك يكى از سندهاى مهم تاريخ معاصر ماست . دكتر محمد مصدق در جلسهء شانزده اسفند 1322 اين نطق تاريخى را ايراد كرد و سيد ضياء نيز به دفاع از خود برخاست . در ذيل متن كامل نطق دكتر محمد مصدق و جوابيهء سيّد ضياء الدّين براى ثبت در تاريخ آورده مىشود :
رئيس : اعتبارنامه آقاى سيد ضياء الدّين مطرح است .
دكتر مصدق : من بيست سال است ملت ايران را نديدهام ؛ به ملت ايران تعظيم مىكنم و اميدوارم كه رشد ملى اينقدر باشد كه نظم را در جلسه رعايت كنند . من خيلى ميل دارم كه مطالب را سربسته بگويم و اين نطقى را كه من تهيه كردهام ، دالّ بر صحت مدعى است . تلفنهايى كه به من رسيده ، ملاقاتهايى كه با من