وضعيّات فلاكتآميز پايتخت و ساير مراكز ايران به عمل آيد . براى اين مقصود ، بلديّهء معاصرى با تشكيلات وسيع و مهمى تأسيس خواهد شد كه تا پايتخت ايران منظرى شايستهء كرسى يك دولت شاهنشاهى را داشته و فلاكتهاى بىحد و حصر سكنهء آن خاتمه يابد .
همين اقدام نسبت به ساير بلاد ايران به عمل خواهد آمد ؛ زيرا نبايد محروم از نعمتى باشد كه پايتخت از آن متمتّع است .
اما براى اينكه تمام اين اقدامات ميسّر گردد ، بايد قبل از همه چيز و ما فوق هرگونه اقدامى ، مملكت داراى قشونى گردد كه دشمنان داخل و خارج را به حساب دعوت نمايد . لازم است امنيّت در محوطهء شاهنشاهى ايران حكمفرما گردد و اين فقط در پرتو قشون قواى تأمينيّه ميسّر مىشود .
فقط سپاهيان دلير قادرند كه حيات هستى مملكت را تأمين نموده ، ترقى و سعادت و اقتدار را فراهم سازند .
قبل از همه چيز و بالاتر از همه چيز قشون ، هر چيزى اول براى قشون و بازهم قشون ، اين است اراده و مرام زمامدارى كه قشون به درجات عاليهء خود نائل گردد .
اما سياست خارجى ما
در اينجا نيز يك تغيير اساسى لازم است .
لازم است يك سياست شرافتمندانه بر مناسبات ما با ممالك خارجه حكومت داشته باشد .
در اين ايام هيچ مملكتى بدون ارتباط با جامعهء ملل نمىتواند زندگانى نمايد . بعد از جنگ بين المللى كه مبانى تشكيلات جديدهء دنيا اصول مشاركت و دوستى شده است ، اصول مزبوره در وطن صلح جوى ما بيش از ساير نقاط قابل اتخاذ است ؛ ملت ما انساندوست است ، نسبت به جميع ملل خارجه مهربان و شفيق و صميمى است ؛ ملت ما وارث حكم و اندرزهاى اعصار و قرون متواليه است . حكمى كه حسن مناسبات بين المللى را مقرّر مىدارد . ولى بديهى است دوستى ما نبايد وسيلهء استفادههاى غير مشروع اجانب گردد كه در جامعهء ملل به شرافت و استقلال ايران لطمه وارد آورد .
مناسبات ما با هريك از دول خارجه نبايد مانع از حسن مناسبات دوستى با سايرين گردد ؛ به نام همين دوستى ، كاپيتولاسيون را كه مخالف استقلال يك ملت است ، الغاء خواهم نمود و براى موفقيّت در اين مقصود و اينكه اتباع خارجه از عدالت تام بهرهمند بوده ، حقوق خود را بتوانند حقّا دفاع نمايند ، ترتيبات و قوانين مخصوصهاى با محاكم صلاحيتدارى وضع و ايجاد خواهد شد تا همه نوع وثيقه داشته باشد .
برطبق اصول فوق الذكر اعلام مىدارم كه بعضى از امتيازاتى كه در گذشته به اجانب داده شده است ، بايد اساسا مورد تجديد نظر واقع گردد ؛ ما بايد به تمام همسايگان به نظر دوستى نگريسته و با همهء آنها مناسبات حسنهء همجوارانه داشته باشيم و روابط مودّت و تجارت را محكم كنيم ؛ در اين تجديد تشكيلات ، ما
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 418
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٤١٨