سپس عرض تبريك به پايهء سرير اعليحضرت قوىشوكت شاهنشاه والاجاه وارث عدل و عهد مظفرى محمد على شاه قاجار خلّد الله ملكه و سلطانه نموده به تضرّع تمام متذكريم كه اول دفعه است كه تاج و تخت كيان به اين علوّ شأن و شوكت به سلطانى از سلاطين نصيب شده است . زيراكه اين تخت كهن ، الحال بخت جوان دارد و به جواهر گرانبهاى عدل و آزادى مرصّع و مزيّن است . حال موقوف به همت مكين است كه شرافت مكان را از زمين به آسمان ايصال فرمايد . از آنجايى كه در سلطنت مشروطه اعلاء و احياى عزّت و اجلال آن برعهدهء دارالشوراى كبرى ملّى عايد و وارد است ، از جانب چند كرور آذربايجانى عرض مىكنم كه اين اميدگاه ايران ، اين ملجا آوارگان وطن ، اين دارالشفاى حقيقى اسلام علاوه بر اينكه آرزوهاى ديرين سى كرور ايرانى چون مرغ بالوپر شكسته به دور اين كعبهء مقصود طواف دارند تمام عالم اسلاميت چشم اميد بر اين مركز نجات دوخته بلكه جهانيان منتظرند كه اين ملت بيچاره كه تا ديروز به نيموحشى معروف بود اين بار گران را چگونه به سرمنزل مقصود تواند رسانيد . جواب اينهمه آرزو و توقع حسن موفقيت است و بس . زيرا خدا نخواسته اندك اهمال و اغفال اعدام اين دولت قويم است . بار چنين سنگين ، پاى لنگ و منزل بس دراز است .
مىدانيم در هر كار شرط موفقيت سه چيز است : خواستن و دانستن و توانستن . هيچ نمىدانيم الّا شدت ضرورت علم را ، هيچ نداريم مگر [ يككلمه ناخوانا ] احتياج به همه چيز در مقابل احتياجات و ضرورتهاى بىپايان ، نداريم مگر همت و اتحاد چند كرو آذربايجانى مقيم و آوارگان قفقاز . در استحصال اين مقصود همدل و همآوازند و ما چند نفر را فرستادهاند نقد جان را به ميزان مجاهدت عمومى بگذاريم . تا سيهروى شود هركه در اوغش باشد . »
شرح
( 13 ) - ماجراى كميتهء مجازات و مسائل پشت پردهء آن بسيار مرموز و پيچيده است . شرح زير قسمتى از خاطرات مستشار الدوله است كه در مورد چگونگى دستگيرى اعضاى كميتهء مجازات نوشته است :
« در اواخر كابينهء اول وثوق الدوله كميتهء سرى مجازات تشكيل شد . ابتدا به قتل اشخاص فاسد مزدور خارجه شروع كردند . طرح عمل اين بود كه غفلتا شخصى را در معبر يا منزل يا محل كار او مىكشتند و بلافاصله ورقهء مفصلى با خط جلىّ اعلى و انشاى شاعرانه بطور سرى منتشر مىشد . در آن ورقه شمّهاى از اعمال سوء آن شخص كه منجر به مجازات اعدام شده بود شرح داده و در آخر تهديد مىشد كه همه خائنين به وطن متدرجا گرفتار پنجهء مجازات خواهند شد .
اولين قربانى كميته ميرزا اسماعيل خان مدير انبار غله پسر ميرزا ابو الحسن خان منشى سابق بانك شاهنشاهى مىباشد . بعد از دوسه قتل ديگر رعب و واهمهء كميتهء مجازات بسيارى را به وحشت فوقالعاده انداخت . از جمله وثوق الدوله از رياست وزراء استعفا داده در منزل ييلاقى با ترس بىاندازه به محارست خود پرداخت . كابينهء ديگر به رياست علاء السلطنه تشكيل شد از قرار ذيل :
علاء السلطنه ، رئيس الوزراء و وزير خارجه . مستوفى الممالك ، وزير مشاور . مشير الدوله وزير جنگ .