را متوجه نشده و تعمدى نداشتهاند حكم ادارى بالنتيجه بر تبرئه آنان صحيح بوده .
وقتى نظريه من به رضا شاه رسيد نظر مرا بر تبرئه متهمين تصديق كرده و توسط دفتر مخصوص به وزير دارائى نوشته شد بايد تمام هيئت محكمه ادارى محاكمه ادارى شده مجازات شديد شوند چون در رسيدگى دقت نكرده و متوجه اين نكته نشدهاند .
داور از اين امر شاه بىنهايت ملول بود ولى چاره از اطاعت نداشت و اعضاء محكمه ادارى را محاكمه كرده هريك بكسر ثلث حقوق در مدت سه ماه محكوم شدند . در آن موقع داور به من گفت كار كردن با اين شاه خيلى مشكل است ولى ضمنا درسى بما مىدهد كه در امور سرسرى رفتار نكرده و دقت كافى بكنيم . و اما يك خاطره ديگر در همين سال 1314 كه من در كابينه محمد على فروغى ، وزير دادگسترى بودم يك روز صبح از دفتر مخصوص سلطنتى خبر دادند كه اعليحضرت شما را احضار كردهاند . ساعت چهار بعد از ظهر در اطاق كار مخصوص بحضور اعليحضرت رضا شاه شرفياب شدم و شاه بمحض اينكه مرا ديدند فرمودند كار مهمى با شما دارم پروندهاى را از شهربانى براى مطالعهء من فرستادهاند و مىخواهم رسيدگى به اين پرونده را بعهدهء شما بگذارم تا آن را از اول تا به آخر بدقت بخوانيد و گزارش دقيقى به من بدهيد . خلاصه اين پرونده اين است كه مامورين نظميه كشف كردهاند كه مصطفى قلى بيات ( صمصام الملك ) رئيس اداره كل فلاحت ( توضيح آنكه در آن سالها وزارتخانه به صورت اداره كل بود و اما رئيس كل فلاحت مانند رئيس اداره كل صناعت كه مقام آنها تقريبا برابر مقام وزير بود حق شركت در جلسات هيئت وزيران را داشتند و هركدام نيز از مسئوليت يك وزير برخوردار بودند ) از يك شركت مقاطعهكارى قصد گرفتن پنجاه هزار تومان رشوه داشته و مامورين واسطه را قبل از دادن رشوه گرفتهاند و پول رشوه را هم توقيف كردهاند و واسطه هماكنون در زندان است و من ميل دارم شما اين پرونده را بدقت بخوانيد و نظر بدهيد كه آيا بيات مقصر است يا نه . اعليحضرت همايونى بعد از بيان اين جملات پرونده قرمز رنگى را بدست من دادند و فرمودند برويد زودتر نتيجه را اطلاع دهيد . اين اولين مرتبه نبود كه شاه به من ماموريتهاى خصوصى مىداد ولى مثل اينكه اين ماموريت از ماموريتهاى سابق مهمتر و بغرنجتر به نظر مير سيد .
بلافاصله بوزارت دادگسترى رفتم و پرونده را مطالعه كردم و بعد از چند ساعت دقت و رسيدگى صورت ظاهر پرونده را چنين يافتم : قرار بود داره كل فلاحت از طريق مناقصه معاملهاى انجام دهد و چندين شركت نيز پيشنهادهائى داده بودند كه يكى از آنها شركت « س » بود كه پيشنهادش مدتها روى ميز آقاى بيات مانده بود و مشار اليه آن را امضاء نمىكرد و مديران شركت نيز بنظميه شكايت كرده و گفته بودند كه بيات به آنها گفته است تا موقعى كه 50 هزار تومان به من ندهيد پيشنهاد شما را تصويب نمىكنم و باميد گرفتن پول يك هفته تمام پرونده را روى ميز خود نگه داشته است تا اينكه شركت موافقت مىكند و قرار مىشود شخصى بنام اسماعيل ده هزار تومان نقد و چهل هزار تومان چك از طرف شركت تسليم آقاى بيات كند و موقعى كه اين شخص با پول و چك عازم اداره كل فلاحت بوده مامورين اداره آگاهى شهربانى ( تأمينات ) او را گرفته و بشهربانى مىبرند و پولها را از جيبش در مىآورند و مشار اليه ضمن بازجوئى اقرار مىكند كه قصد داشته پول و چك را بعنوان رشوه به رئيس اداره كل فلاحت بدهد .
چون رئيس اداره كل فلاحت در آن موقع عضو هيئت دولت بوده و در جلسات هيئت وزيران شركت مىكرده است لذا سرلشگر آيرم رئيس وقت شهربانى كل كشور براى كسب دستور گزارشى بشاه داده تا اوامر شاه را هرچه باشد اجرا كند .
آن روز عصر بعد از خواندن پرونده متوجه شدم كه گرچه نام عدهاى منجمله رئيس دفتر اداره فلاحت در
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 335
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٣٣٥