آوا ( 1312 )
ايرج كيهانى با تخلّص « آوا » فرزند مرحوم ميرزا على خان ، در سال 1312 هجرى شمسى در كرمانشاه قدم به جهان هستى نهاد . وى از نوادگان « ادب » كرمانشاهى است كه مردى فاضل و اهل ادب و قلم بود .
كيهانى تحصيلات خود را در زادگاهش پايان بخشيد ، ازآنپس به استخدام وزارت كار درآمد و سالها با صداقت و پاكدامنى خدمت كرد و سرانجام بازنشسته گرديد .
كيهانى به عنوان شاعرى غزلسرا شناخته شده و در سرودن غزل هم از توانايى كافى برخوردار است ، امّا مثنوى مشهور « شهادت در محراب » او نشان از مهارت و ذوق سليم و قدرت كامل او بر نظم شعر مىدهد . اين مثنوى بارها انتشار يافته و آن هم با صداى خوش نى منتشر شده است .
كيهانى دربارهء مثنوى چنين مىنويسد : « در سكوت مطلق يك شب سياه ، كه انديشههاى پراكنده خواب از ديدگانم ربوده ، اندكاندك چشمهء خاطر جوشيدن گرفت و حاصل آن جوشيدن به صورت اشعارى بر صفحات كاغذ نقش بست و راستى نمىدانم چرا در آن دل شب ياد شهادت على عليه السّلام در خاطرم نقش بست . نمىدانم چرا در آن شب ياد شهادت على عليه السّلام در خاطرم نقش بست و راستى نمىدانم چرا ؟ بىگمان آن سكوت مطلق شب ، عظمت كائنات را در برابر عظمت وجود مردى كه نام بلندش بر تارك