[ ق ]
قاآنى ( 1232 - 1185 )
ميرزا حبيب اللّه شيرازى ، متخلص به قاآنى ، فرزند ميرزا محمد على ، متخلص به گلشن ، در سال 1222 هجرى قمرى در شيراز قدم به عرصهء حيات گذاشت و در آن شهر نشو و نما يافت و علوم مقدماتى را در همان زادگاهش فراگرفت . ازآنپس براى تكميل تحصيل به خراسان شتافت ، علوم ادبيه و عربيه و حكمت الهيه و هيئت و نجوم و زبان فرانسه را از استادان هنر فن بياموخت و مرتبتى و الا يافت . در همين زمان آغاز شاعرى كرد و در شعر حبيب تخلص نمود . بهتدريج شعرش به محافل رجال و اشراف راه يافت و شهرتش در بين مقامات مملكتى پيچيد و ابتدا به دستگاه حسنعلى ميرزا ( شجاع السلطنه ) والى خراسان تقرب پيدا كرد و قصايدى در مدح او گفت و به درخواست او تخلصش به قاآنى تبديل يافت .
قاآنى مدتى در خراسان و كرمان ملازم شجاع السلطنه بود و همو وى را به دربار قاجار معرفى كرد و به تهران رفت و در دربار تقرب يافت و بر شهرتش افزوده گشت و نزد ناصر الدّين شاه منزلتى و الا پيدا كرد و قصايدى در مدح وى و شاهزادگان و امراى دربار سرود .
قاآنى غير از مقام علمى و دانشش ، شاعرى توانا و در سخنورى استادى مسلم بود .
وى قصيدهسرا بود ، اما در ترجيعبند و مسمط و غزل نيز تبحر كافى داشت . قصايدش بلند و خوشآهنگ و استادانه است و در حقيقت در بازى با الفاظ قدرت و مهارت عجيبى داشت و لفظش بر معنى چيره بود و غزلياتش به نسبت روان و شيوا و دلنشين است . كتابى به نام پريشاننامه دارد كه به سبك گلستان سعدى تأليف كرد ، ديوانش مكرر به چاپ رسيد .
قاآنى با فروغى بسطامى معاصر بود و ميانشان روابط دوستى و مودت برقرار بود و