شمس ( 1279 )
بانو شمس الضّحى نشاط ، دختر مرحوم حاج ميرزا حسن صفىعلى شاه ، در سال 1279 هجرى شمسى در تهران قدم به عرصهء حيات گذاشت . پس از فراگرفتن علوم ابتدايى و متوسطه و دريافت گواهينامه ، به استخدام فرهنگ درآمد و بهعنوان دبير هنرهاى زيبا در دبيرستانهاى نوربخش ، آزرم ، نمونه و هنرستان دختران ، نقاشى و ابريشمدوزى تعليم داد .
بانو شمس الضّحى در فن نقاشى و ابريشمدوزى مهارت كامل داشت و در سال 1305 شمسى به امريكا سفر كرد و مورد تشويق انجمن صنايع مستظرفه آن كشور قرار گرفت و به دريافت مدال طلا نايل آمد .
شمس الضّحى نشاط كه در شعر تخلص شمس را برگزيد ، از بانوان هنرمند و شاعران خوشذوق و نيكوپردازى است كه قريحهء شعرى را از پدر اديب و شاعر نامور خود به ارث برده است .
اينك چند نمونه از شعر او :
گفتگوى ديده و دل
عكس روى تو چو افتاد به كاشانهء دل * گفتگو بين دل و ديده بسى شد مشكل
ديده گفتا كه ز من بود خطا روز نخست * ديدمش اى دل از اين جرم مرا كن تو بهل
گفت دل ، جرم من ، اى ديده فزون است ز تو * تو نمودى نظرى من به خود آن كرده سجل
ديده گفت ار گنه از من نبود ، ار چه مدام * اشك ريزد ز من آنقدر كه ماندم در گِل
گفت دل در ره اگر سيل سرشك تو نبود * سوختى ز آتش من ناقه و بار و محمل
داورى هر دو چو بردند به درگاه خِرد * گفتشان اين گنهى نيست مباشيد خجل