شكسته ( 1323 - 1259 )
مرتضى ميرزا قهرمان ، متخلص به شكسته ، فرزند محمد ميرزا ، نوادهء حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه ، فرزند فتحعلى شاه قاجار ، در سال 1298 هجرى قمرى در روستاى ازغند از توابع تربت حيدريه قدم به عرصهء هستى نهاد ، علوم عربيه و ادبيه را از اساتيد هر فن فرا گرفت و از محضر اديب نيشابورى نيز كسب دانش كرد و اديب عنايت خاصى به او داشت .
مرتضى ميرزا قهرمان از معاريف خراسان و از شخصيتهاى برجستهء آن ديار و مورد احترام و توجه مردم بود و در سمتهاى شهردارى و فرماندارى و كفايت ايالتى و رئيس كميسيون تقسيم آبهاى سرحدى ايران و روس خدمت صادقانهاى انجام داد و در سال 1305 شمسى در مشهد ادارهء ثبتاحوال را داير كرد .
مرتضى ميرزا قهرمان مردى آزاديخواه و وطندوست و پاكدامن و درستكار و صريح اللهجه و در مشاغل ادارى قاطع و بىنظير بود و آنچه از مال پدر به ارث برده بود در راه عقيده و آرمان خود صرف كرد ، به همين منظور روزنامهاى به نام خورشيد در مشهد داير كرد و چند سالى به نشر آن پرداخت و در بيدارى و هشيارى مردم قدمهاى مؤثرى برداشت و در ضمن به ترويج ادبيات و آثار بزرگان شعر و ادب اهتمام ورزيد و از كارهاى مهم او ايجاد مدارس دخترانه در مشهد در زمان تصدى كفالت ايالت خراسان بود .
شكسته شاعرى توانا و خوشذوق كه در نقد شعر نيز مهارت داشت و در سالهاى پايان عمر در تهران اقامت گزيد و سرانجام در بيست و دوم شهريورماه 1323 به علت ابتلاى به بيمارى سرطان بدرود زندگى گفت . « 1 »
هامش
( 1 ) - در نوشتن شرح حال « شكسته » از تذكرهء خطى گلشن آزادى استفاده شده و از شاعر نامدار خراسان ، محمد قهرمان ، بايد تشكر كنم كه آن را در اختيارم قرار دادند .