[ ذ ]
ذكايى ( 1365 - 1282 )
نعمت اللّه بيضايى ، متخلص به ذكايى ، فرزند ميرزا محمد رضا ، متخلص به ابن روح و برادر اديب بيضايى و نوهء ملّا محمد آرانى ، متخلص به روح الامين است .
ذكايى در سال 1282 هجرى شمسى در آران از توابع كاشان به دنيا پا نهاد . وى تحصيلات مقدماتى را در زادگاهش فراگرفت و چندى نيز به تحصيل علوم قديمه پرداخت .
آنگاه تا سال 1306 بهعنوان آموزگار و نظامت دبستان معرفت آران به خدمت اشتغال ورزيد . ازآنپس به تهران مهاجرت كرد و ضمن گذراندن دورهء متوسطه در سال 1310 در اداره كل ثبتاسناد و املاك مشغول كار گرديد . در خلال خدمت ادارى در رشتهء حقوق به تحصيل ادامه داد و به اخذ گواهينامه توفيق يافت و در ادارهء كل ثبت در مشاغل متعددى در شهرستانها و تهران خدمت كرد و در سال 1342 بازنشسته گرديد .
ذكايى در خاندانى پرورش يافت كه بيشتر افراد آن شاعر بودند . وى نيز شاعرى خوشذوق و نكتهسنج و شعرشناس بود و در سال 1322 اقدام به تأسيس انجمن ادبى تهران كرد و تا سال 1357 اين انجمن داير بود و هفتهاى يك روز در منزلش تشكيل مىشد .
ذكايى آثار و تأليفاتى نيز از خود بر جاى گذاشت و در سال 1365 شمسى بدرود زندگى گفت .
از آثار اوست : تذكرهء خوان نعمت ؛ نقد الشعراء ؛ طليعهء آثار انجمن ادبى تهران ؛ و كتابى در علم بديع و كتابى در حقوق بين الملل كه اين دو در مجله اخگر به چاپ رسيد و كتابى در عروض و قافيه و كتابى به نام قصص الشعراء . اين دو كتاب اخير هنوز به طبع نرسيده است . ديوان اشعارش به نام يد بيضاء در سال 1357 طبع و نشر گرديد .