پس از آنكه قدم اعتقاد خود را در ملت ثابت و استوار ديدم قابليت ذاتيه به تدريس هر سه قسمت حكمتم امر كرد ، حكمت الهيه ، طبيعيه ، رياضيه به اقسامها مع اللوازم و المتممات در خدمت اساتيد اين فنون فراگرفته ، خود را متشائن به اين شئون ديدم و در سلسلهء مرغبين و حلقهء مشوقين و قافلهء مؤيدين در ماضى و حال به عون اللّه در استقبال سرحلقه و سرسلسلهء حلقه و شمع جمع كل بستان و قافلهسالار طريق رفاقت به قدم صداقت دوست يگانه و محبوب من و مطلوب زمانه اديب فاضل دانشمند كه ثناى او در حقيقت اقرار به عجز است ، آقاى آقا ميرزا عبد الباقى جاودان ادام اللّه عمره و اجرى فيما يريد امره .
هر اسم و لقب كز آسمان آوردند * بر اهل زمين لايق آن آوردند
بر نادرهء زمانه ، عبد الباقى * تشريف بزرگ جاودان آوردند
و بالجمله چهل و پنج علم است كه به عنايت اللّه هركدام را عالم بلكه اعلم و به حفظ قرآن اكتفا نكردم ، اطلاع خود را به علم قرائت و تجويد و شأن نزول و تأويل و تفسير و خواص هر سوره و آيتى را بهطور كامل اكمل به دست آوردم .
و از علوم جديد اين زمان از فيزيك و شيمى و هيئت و جغرافى و طب قديما و جديدا و آنچه در كار و مايهء فرانسوى را فراآوردم و آنچه در اين اوقات و ازمنه تصنيف و تأليف مىشود به مجرد شنيدن قواعد كليد آن فهم خود را مدرك و ذهن خود را محيط آن مىبينم :
المنة للّه كه به كام دل من * حل كرد خداى من همه مشكل من
نقش هنرى به لوح ايجاد نكرد * الّا كه سرشته شد به آتش گل من
اينك كه پنجاه و اند مراحل زندگانى را پيمودهام ، جمعى كثير براى تحصيل معقول و منقول و جمعى غفير به جهت آموختن علوم رياضى و غيره به منزلم آمده ، به حظى وافر اوفار و نصيبى اوفر استفاده مىكنند .
پس از فراغت ، چنانچه معمول سنواتى است ، عدهاى از طبقات متنوعه رجالا و نساء صباح در بقعهء منوره و حرم حضرت محمد بن موسى الكاظم عليهما السلام و مساء در مسجد اتابكان معروف به مسجد نو به منبر آمده مستمعين را به مواعظ حسنه و اشارات مستحسنه هدايت و به صيانت بذل جهد منظور و از خداوند متعال و پاك يزدان اميد موفقيت در ايفاء وظيفه و ايقاظ هموطنان عزيز درخواست دارم » . « 1 »
هامش
( 1 ) - از شاعر گرانمايه و محقق ارجمند ، پرويز خائفى ، نوهء خائف خواستم عكس و آثارى از نياى خود را در اختيارم گذارند ، با بزرگوارى درخواستم را اجابت فرمودند .