جيحون ( 1263 - 1213 )
محمد يزدى ، متخلص به جيحون ، ملقب به تاج الشعراء ، در سال 1250 هجرى قمرى در شهر يزد تولد يافت و در سال 1302 هجرى قمرى در كرمان چشم از جهان فروبست و در محلهء خواجه خضر ، محلى كه زيارتگاه صاحبدلان است و مدرسهاى نيز به نام جيحون در جوار آن بنا گرديده ، به خاك سپرده شد .
جيحون در يزد به دنيا آمد و در آن شهر نشو و نما كرد و تحصيلات متداولهء زمان را در زادگاهش فراگرفت و به ستايش و مدح حكام و خوانين شهر خود پرداخت و از سكونت در شهر يزد و همشهريانش چندان دلخوش نبود ، بدين جهت زادگاه خود را ترك گفت و سفرهايى به شهرهاى آذربايجان و تهران و قم و اصفهان و شهرهاى جنوبى ايران كرد و سرانجام در كرمان رحل اقامت افكند و در همين شهر درگذشت .
جيحون يكى از قصيدهسرايان دورهء قاجاريه است كه در زمان حياتش به شهرت رسيد و لقب تاج الشعرايى خود را از ظل السلطان فرزند ناصر الدّين شاه گرفت و بدين لقب مباهات داشت و در اشعارش مكرر بدان اشارت كرده است . ديوان اشعارش توسط شاعر ارجمند احمد كرمى طبع و نشر گرديد .
جيحون گرچه در انواع شعر طبعآزمايى كرده ، اما همانطور كه اشارت رفت هنرش قصيدهسرايى بود ، بخصوص در ساختن مسمط مهارت بسزايى داشت و در ذيل به نمونهاى از مسمط و قصيده و غزل او بسنده مىكنم .
طلعت دوست
بسكه ديدم همه سو آن بت هرجايى را * هيچ نشناختهام معنى تنهايى را