آزاد ( 1324 - 1263 )
على محمد آزاد ، فرزند حسين ، در سال 1302 هجرى قمرى در همدان ديده به جهان گشود .
نياكانش از مردم خوانسار بوده كه دو قرن پيش به همدان مهاجرت كرده و در اين شهر رحل اقامت افكندهاند .
آزاد ، علوم مقدماتى از صرف و نحو ، منطق ، معانى و بيان ، و فقه و اصول را در همدان به پاى برد و براى تكميل معلومات به تهران عزيمت كرد . علوم عقلى و نقلى را از محضر اساتيد عصر ، چون حاج شيخ على حكمى و حاج شيخ عبد النّبى نورى فراگرفت و پس از سه سال به زادگاه خود بازگشت .
آزاد در سال 1341 هجرى قمرى وارد خدمت وزارت فرهنگ ( معارف ) شد و مدتى در دبيرستانهاى همدان به تدريس اشتغال داشت و زمانى هم رياست فرهنگ كاشان و كرمانشاه و كفالت فرهنگ و اوقاف همدان را عهدهدار بود .
آزاد از شعراى توانا و بنامى است كه در سرايش انواع شعر مهارت و استادى داشت ، اما طبعش بيشتر به سرودن غزل مايل بود و سالها رياست انجمن ادبى همدان را برعهده داشت و آثارش در جرايد و مجلات انتشار يافت . در سال 1355 قمرى داستانى به نام عشق و ادب در شرح حال فردوسى تأليف كرد كه در روزنامهء شفق سرخ و نيز جداگانه منتشر شد .
آزاد در آغاز شاعرى اسير تخلص كرد و بعد آزاد را برگزيد . وى در سال 1365 هجرى قمرى ( 1324 خورشيدى ) بدرود حيات گفت . از نظم اوست :