است ، و از سوى نويسندهء بزرگوار به شهيد اخلاق و عرفان اسلامى ، مرحوم آيتاللّه شهيد دستغيب اهداء و تقديم شده است ، در 15 جلد قرار دارد و هر جلد ، حدود 400 صفحه وزيرى مىباشد كه مجموعا ، بالغ بر 6000 صفحه مىگردد . اين كتاب حاوى مطالب عرفانى و آموزندگيهاى اخلاقى و شامل حقايق تابناك قرآنى است ، نويسندهاش ، در آغاز پيشگفتار ، پس از بازگوئى فضيلت قرآن ، تذكّرات سودمندى را پيرامون تفسير و علوم قرآنى دارد ، آنگاه تفسير خود را با تفسير سوره فاتحه ، آغاز و در جلد آخر ، تفسير خود را ، با سورهء « النّاس » با اين سخن به پايان مىبرد : « از بعضى از علماى تفسير وارد شده است ، كه چون اول قرآن با حرف « باء بسم » افتتاح گرديد و در آخر قرآن با حرف سين « و النّاس » خاتمه پذيرفته است . در اينجا سرّى و نكتهاى عجيب مكنون است ، زيرا حرف با و سين را وقتى باهم جمع مىكنيم در فارسى كلمه « بس » را تشكيل مىدهد و در عربى بسك « به معنى :
حسبك » آيد و معنى آن چنين مىشود « حسبك من الكونين ما اعطيناك بين الحرفين » يعنى تو را از هر دوجهان كافى است آنچه را به تو در بين اين دو حرف ، عطا نمودهايم ، يعنى بر مرد و زن مسلمان كافى است ، كه هر دو پيرو آن باشند ، تا آنان را به سعادت و فيروزمندى دنيا و آخرت برساند . » « 1 »
معظّمله علاوه بر تفسير نامبرده آثار و تأليفات مفيدى دارند .
* آثار و تأليفات
1 . الاربعين الهاشميّه ، در شرح چهل حديث از احاديث معصومين ( ع ) ، اين كتاب به زبان عربى است ، كه بارها به چاپ رسيده است . « 2 »
2 . سير و سلوك يا « روش خوشبختى و توصيه به خواهران دينى » ، كه نخست در سال 1323 ، در اصفهان ، سپس در تهران و قم و ديگر شهرها ، مكرّر به چاپ رسيده است . « 3 »
3 . معاد يا آخرين سير بشر : پيرامون اثبات معاد و تشريح مسائل مربوط بر حشر و نشر و روز جزاء است . « 4 »
4 . النفحات الرحمانية ، و الواردات القلبيّة در سال 1369 ، همراه مقدّمهء علّامه سبيتى عادل ، در اصفهان به چاپ رسيده است . « 5 »
5 . اخلاق و رفتار اسلامى ، اقتباس و ترجمه از كتاب علمى و اخلاقى طهارة الأعراق ابن مسكويه .
6 . جامع الشّتات ، ( متفرّقات و كشكولگونه ) .
7 . مخزن اللئالى ، در مناقب و مدائح مولى على ( ع ) .
با توجّه به اين آثار و مآثر ارزشمند است كه استاد محمد تقى جعفرى در حق او مىگويد : « با توجّه به آثار قلمى كه از خانم امين در دسترس ما است ، بهطورقطع مىتوان ايشان را از علماى برجستهء عالم تشيّع معرّفى نمود . » « 6 »
* زن در آستان قرآن و همراه آن
اكنون كه تفسير مخزن العرفان بانو امين شرع و فقه را معرّفى نموديم و سرآغاز حركت تفسيرى بانوان در ايران ، مشخّص گرديد ، جا دارد با اغتنام فرصت ، نهضت تفسيرنگرى و شوق و علاقه به قرآنپژوهى را در بين بانوان شيعه در ذيل اين نمونهء زنده و
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 2 ، ص 527 ؛ مخزن العرفان ج 15 ، ص 401 .
( 2 ) الذريعة ، ج 11 ، ص 54 ، كد معرفى 335 .
( 3 ) الذريعة ، ج 12 ، ص 285 ، كد معرفى 1913 .
( 4 ) الذريعة ج 20 ، ص 175 كد معرفى 4488 .
( 5 ) الذريعة ، ج 24 ، ص 248 ، كد معرفى 1284 .
( 6 ) پيشگفتار اخلاق و راه سعادت بانو امين ، ص 3 .