راز خواب از برادران ، روايتى را از بحار به شرح زير آورده است : « بحار ، جلد 12 طبع جديد ، از عليّ بن ابراهيم او از پدرش از عمرو بن شمر از جابر جعفى از حضرت أبى جعفر در ضمن حديثى در صفحه 218 ، نقل مىكند كه : « و كان يعقوب يحبّه و يؤثره على اولاده . »
يعنى يعقوب يوسف را دوست مىداشت و او را بر اولاد ديگرش ، ترجيح مىداد .
سپس مفسّر در مقام ردّ اين روايت برآمده مىنويسد : « عمرو بن شمر كه در سند حديث واقع شده است ، نجاشى در رجال ، دربارهء وى مىگويد : او راوى بسيار بىاعتبارى است و احاديثى را در كتابهاى جابر ( جعفى ) از پيش خود افزوده است و ، كار او مورد ترديد و شبهات مىباشد . » « 1 »
آنگاه به گونهاى تفصيلى و با دلايل متين و قانعكننده ، اين روايت را ردّ كرده است .
* نقل مطالبى از تورات
وى در پاورقى كتاب ، مطالبى را از تورات فارسى كه درباره داستان حضرت يوسف آمده است ، ذكر كرده و با دلايل ، آن را ردّ مىكند ، از جمله :
« در تورات ، سفر تكوين ، فصل 37 ، آيه 3 ، مىگويد : و اسرائيل يوسف را از تمامى پسرانش ، بيشتر دوست مىداشت . زيراكه پسر پيرى او بود . »
آنگاه به شرح تفصيلى زير ، اين گفتهء تورات را رد مىكند : « اگر مقصود از اين جمله ، تورات اين باشد ، كه يعقوب ، عملا يوسف را بر ساير برادرانش ترجيح مىداد و حسد آنان را تحريك مىكرد ، اين قابل قبول نيست . زيرا يعقوب خردمند ، كه به يوسف سفارش مىكند ، كه خواب خود را با برادرانت مگو كه مبادا حسد آنان تحريك شود ، آيا ممكن است كه خود عالم بىعمل باشد . و عملا و علنا يوسف را بر پسران ترجيح دهد و حسد آنان را تحريك نمايد . »
همچنانكه بيان شد ، روايتى را كه فراتر از ظاهر پيام قرآن ، سخن گفته است ، چه از طريق شيعه و چه از طريق سنى و همچنين گفتههاى مفسّران را گرچه مفسّرى مشهور و بلندآوازه باشد ، نمىتوان پذيرفت . « 2 »
1007 . الجمان الحسان موسوى اصفهانى [ چ 1403 ق ]
مؤلّف عاليقدر آن ، سيّد محمود موسوى دهسرخى اصفهانى ، يكى از اعلام اواخر قرن چهاردهم و اوايل قرن پانزدهم هجرى مىباشد . مؤلّف محترم ، در اين تفسير ، آيات احكام را به عنوان متن ، به ترتيب كتابهاى فقهى آورده است و در حواشى آن ، برخى از شروحى را كه گرفتهشده از كتاب « قلائد الدّرر فى بيان آيات الأحكام و الأثر » ، تأليف علّامه محقّق شيخ احمد جزائرى ، يا از تفسير « زبدة البيان فى احكام القرآن » محقّق اردبيلى و ديگران مىباشد ، را آورده است . اين كتاب در سال 1403 ، به چاپ رسيده است . « 3 »
1008 . تفسير شيخ مجد الدّين نجفى [ م 1403 ق ]
مؤلّف آن ، شيخ مجد الدّين نجفى اصفهانى ، يكى از اعلام تفسيرى اواخر قرن چهاردهم و اوايل قرن پانزدهم هجرى مىباشد . نام تفسير او « اليواقيت الحسان فى تفسير سورة الرحمن » ، از تفاسير تكنگارى فشرده و مختصرى مىباشد . كه پيرامون فلسفهء تكرار آيهء شريفهء
« فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ »
به رشتهء تحرير درآمده است . اين تفسير از انتشارات
هامش
( 1 ) رجال نجاشى ، ص 287 ، كد معرفى 765 با تصحيح آية اللّه شبيرى .
( 2 ) فصلنامه پژوهشهاى قرآنى ، سال اول ، شماره 3 ، 1374 .
( 3 ) تراثنا ، شماره 19 ، ص 139 .