918 . تفسير ترجانىزاده [ چ 1391 ه . ق ]
مؤلّف آن ، مرحوم استاد احمد ترجانىزاده ، از مدرسين محترم دانشگاه تبريز ، و يكى از كاوشگران معارف قرآنى ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اثر قرآنى او ، در سال 1391 ه . ق ، به كوشش آقاى غلامحسين اعتصامى ، در چاپخانه خورشيد ، در 302 صفحه ، به چاپ رسيده است ، اسم كامل اثر وى شگفتىهاى آفرينش مىباشد . از شادروان ترجانىزاده ، « تاريخ ادبيات عرب » ، را نيز در دست داريم . كه به سعى و كوشش دانشگاه آزاد اسلامى تبريز ، به چاپ رسيده و مورد استفادهء دانشجويان ادبيّات ، قرار دارد .
919 . ميزان المطالب تهرانى [ م 1392 ق ]
مؤلّف محترم ، عالم جليل ، مفسّر كبير ، فقيه وارسته عارف سالك آية اللّه حاج ميرزا جواد آقا تهرانى ، يكى از مفسّران عاليقدر قرآن ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
آية اللّه حاج ميرزا جواد تهرانى ، عبد صالح و بندهء رستگار خدا ، فردى بود ، كه با قرآن پيوند عميقى داشت . و بسيارى از اوقات خود را صرف درك ظرائف و لطائف آن مىنمود .
او يكى از وارستگان متشرّع و يكى از متشرّعين پارسا و وارسته بود كه همواره مردم را با عمل خويش بهسوى اسلام و معنويت رهنمون بود به نحوى كه معصوم ( ع ) مىفرمايد : . . . . . . كونوا دعاة النّاس به غير السنتكم . مردم را با اعمال خود بهسوى خدا فراخوانيد و شرح تفصيلى تفسير او خواهد آمد . در اين بخش تكرار غير مخل رخ داده است .
معظّمله ، كه از محبوبيّت فوقالعاده در جامعه برخوردار بود ، ساليان متمادى در جوار عنايت حضرت ثامن الحجج امام رضا ( ع ) ، تشنگان معارف الهى را با كلام خدا و تبيين آيات الهى ، سيراب مىنمود . و سالكان راه خدا را ارشاد مىفرمود .
گرچه هنوز تفسير دقيق و پرنكتهء او به زيور طبع آراسته نشده است . ولى به جاى آن مىتوان كتاب « ميزان المطالب » ، او را كه در دو جلّد ، شامل مطالب كلامى براساس كلمات قرآن و عترت بوده ، و جهت آموزش طلّاب تدوين شده است . تا نشر تفسير مدوّن وى ، به عنوان يك اثر تفسيرى معرّفى نمود .
به اين اميد كه تفسير قيّم و استوار او هرچه زودتر مشتاقان را خوشحال و ديدگان آنان را روشن سازد ! آمّين يا ربّ العالمين !
* روش تفسيرى
روش تفسيرى آن بزرگمرد الهى ، براساس معرّفى ، يكى از شاگردان كلاس درس تفسيرى او جناب آقاى عبداللهيان ، براساس اين روش پنجگانه بوده است :
1 . فهم روشن و صريح از آيات ، 2 . توجّه به اقوال مفسّران ، 3 . آزاد گذاردن ميدان بحث و گفتگو ، 4 . تبيين معارف الهى ، 5 . هدايتگرى و انسانسازى قرآن كه بيش از همه روى اين اساس تكيه داشتهاند كه حقيقتا همين بخش هدف اساسى قرآن « هدى للمتقين » مىباشد .
* آثار و تأليفات
از آن سالك راه خدا آثار ارزشمندى ، باقى مانده است .
1 . بررسى پيرامون اسلام ، ( ردّ بر كسروى ) .
2 . فلسفه بشرى و اسلامى ، ( ردّ بر كمونيستها ) .
3 . بهائى چه مىگويد ؟ ( ردّ فرقه ضالّه ) .