762 . تفسير آية اللّه سيّد مصطفى كاشانى [ م 1337 ه . ق ]
مؤلّف آن ، آية اللّه حاج سيد مصطفى كاشانى والد ماجد آية اللّه حاج سيد ابو القاسم كاشانى عالم مبارز ، يكى از اعيان تفسيرى اوايل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
[ تصوير ] آن مرحوم آثار و تأليفات چندى داشته است . كه از آن ميان استصحاب ، تجزّى ، حاشيهء ارشاد علّامه ، حاشيه شرايع و قاعده لا ضرر و منجّزات مريض و يكى هم تفسير مختصر قرآن مجيد مىباشد ، ولى اكثر آنها در محاربه عراق و انگليس كه مؤلّف نيز شركت مؤثّرى داشته است ، تلف شده است . « 1 »
763 . فصل الخطاب جزائرى [ م 1337 ق ]
مؤلّف بزرگوار آن ، سيد عبد الصمد بن احمد بن محمّد بن طيّب موسوى جزائرى شوشترى ، يكى از اعلام قرن چهاردهم هجرى مىباشد . تفسير او به نام « فصل الخطاب فى تفسير القرآن » در حدود 4000 سطر ، پيرامون آيه شريفهء
« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ »
( سورهء توبه ، آيهء 11 ) مىباشد . او در سال 1337 ه . ق ، در شوشتر از دنيا رفت ، و به خاك نجف اشرف حمل شد . « 2 »
764 . آيات الاحكام فشندى [ م 1338 ق ]
مؤلف آن ، شيخ محمد علىّ بن شيخ محمد تقى فشندى ، معروف به شيخ حمزه على قزوينى ، يكى از اعلام فقهى و تفسيرى ، قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اثر تفسيرى او پيرامون آيات احكام قرآن كريم مىباشد . كه شامل تفسير بيش از 300 آيه ، مىگردد .
او به شرح و بيان احكام فقهى و تفسيرى آيات پرداخته است . و براساس كتب فقهيّه ترتيب و تنظيم داده است . آغاز آن از كتاب طهارت و پايان آن كتاب قضا و شهادات و ديات مىباشد .
نسخهء خطى مؤلّف در كتابخانه دانشمند محترم ، آقاى عبد الحسين شهيدى صالحى قزوينى ، موجود مىباشد . « 3 »
765 . تفسير زنجانى نجفى [ م 1338 ه . ق ]
مؤلّف آن ، مرحوم ملا فتحعلى زنجانى ، يكى از اعيان تفسيرى شيعه ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد . نام كامل اين تفسير « مجمع الانوار و معدن الاسرار » ، مىباشد .
زادگاه و خواستگاه مؤلّف شهر زنجان مىباشد .
تحصيلات مقدماتى خود را در همان شهر ، به پايان برده است . ولى مدّتى به زاويه حضرت عبد العظيم حسنى ، در رى انتقال يافته است . معارف مقدماتى را از محضر شيخ مهدى لاريجانى ، داماد مرحوم ملا على كنى تهرانى ، تلمّذ نموده است . سپس پيش از سال 1300 ه . ق ، به نجف اشرف مهاجرت و در آنجا از محضر دائى مكرم خويش ملا قربانعلى زنجانى ، و آية اللّه سيد حسين كوهكمرى ، و ملا محمّد فاضل ايروانى ، و آية اللّه ميرزا حبيب اللّه رشتى ، تلمّذ و كسب فيض و دانش نموده است . و چند سالى را اختصاصا از آية اللّه رشتى ، اخير الذكر بهره برده است . و اندكى نيز به سامرّاء مهاجرت ، ولى قبل از وفات ميرزاى شيرازى ، به نجف بازگشته است . او فرد عالم ، زاهد ورع و پارسا ، بوده است . در
هامش
ص 430 - 429 .
( 1 ) ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 21 .
( 2 ) الذريعة ، ج 16 ، ص 299 - 228 .
( 3 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 564 به نقل از منابع :
مستدركات اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 303 ؛ موسوعة البرغانى فى فقه الشيعة ، ج 1 ، ص 21 ؛ مينودر ، ص 343 ؛ نقباء البشر فى القرن الرابع العشر ، ج 2 ، ص 682 .