چهاردهم هجرى مىباشد .
اثر تفسيرى فوق ( ترجمه القرآن فى شرائط الأيمان ) به زبان فارسى ، و شامل 500 آيه ، از آيات قرآن مجيد مىباشد . كه مؤلّف بر مذاق خود ، آنها را از قرآن مجيد انتخاب و تفسير نموده است . و اكثر آنها در احوال اجتماعى مسلمين و كيفيت معامله مسلمين با كفّار و معاشرت با يكديگر است . نسخهء اصل به خط مؤلف نزد فرزند ارشد وى سيد جواد تقوى ، موجود مىباشد . « 1 »
751 . ضياء التفاسير خوانسارى [ م 1333 ق ]
مؤلّف آن ، سيّد امير محمد صادق بن مير ابو القاسم موسوى خوانسارى ، يكى از اعلام فقهى و حديثى و قرآنى ، در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
نام تفسير او « ضياء التفاسير » ، مىباشد . كه در يك مجلّد بزرگ ، به زبان فارسى ، و شيوهء روايى و استدلالى ، شامل تمامى قرآن كريم از آغاز تا انجام آن ، مىباشد .
مؤلّف محترم ، پس از ذكر هر آيه ترجمه مختصر فارسى آن را نيز آورده است . سپس با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمّه اطهار ، به تفسير و تأويل پرداخته است . اين تفسير در 1299 ه . ق ، در تهران به قطع رحلى ، چاپ سنگى گرديده است . او كتاب ديگرى به نام « مخزن الإنشاء » ، دارد . كه در 450 صفحه ، ترسّلات و نامهها را در آن گردآورى نموده است . و در جلد 20 ، ص 224 الذّريعة معرّفى كامل شده است . « 2 »
752 . تفسير آية اللّه بهارى [ م 1333 ه . ق ]
مؤلّف آن ، آيتاللّه شيخ محمد باقر بن جعفر بهارى همدانى ، يكى از اعيان فقهى و تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
مؤلّف محترم ، آن ، كه در سال 1277 ه . ق ، در بهار همدان ، متولّد شده است . تحصيلات خود را در آن منطقه و ديگر حوزههاى علميّه سپرى نموده است .
پس از فراغت از تحصيل ، به تأليف و تحقيق پرداخته ، و آثارى از خود به يادگار گذاشته است . كه از آن ميان ، تحقيقى پيرامون آيات الهى ، مىباشد .
موضوع تحقيق و تفسير او ، شرح و تفصيل آيه شريفه
« إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
( سوره احزاب آيه 72 ) مىباشد . البتّه اين آيه شريفه ، پيش از او نيز توسّط جمعى از كاوشگران قرآنى به ويژه سيّد الحكماء ، مرحوم ميرداماد ، براساس گزارش الذريعة ، ج 1 ، ص 50 ، به طور مستقلّ مورد تفسير و شرح و بررسى قرار گرفته است . تحقيق و تفسير ديگرى كه از او شناخته شده است ، تفسير سوره شريفه الأنعام مىباشد . و آخرين كار تفسيرى او شرح آيه
« كُنْ ، فَيَكُونُ »
( سوره ياسين ) مىباشد . كه در رساله مختصرى آن را گنجانده است . « 3 »
753 . منتخب تفاسير تهرانى [ م 1334 ق ]
مؤلّف آن ، سيد محمد على شاه عبد العظيمى ، از اعلام تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير برگزيدهء او در قطع رقعى به چاپ رسيده است . او چند منتخب ديگر هم به اسامى « منتخب الأعمال » و « منتخب البخارى » ، دارد ، كه شرح آنها در
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 563 به نقل از منابع :
اعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 196 ؛ الذريعة ، ج 4 ، ص 123 ؛ نقباء البشر ، ج 1 ، ص 256 - شخصيت شيخ انصارى ، ص 360 ؛ معجم رجال الفكر فى النجف ، ص 350 .
( 2 ) الذريعة ، ج 2 ، ص 224 - دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 563 - فهرست كتابهاى چاپى فارسى ، ج 3 ، ص 342 - مؤلفين كتب چاپ فارسى و عربى ، ج 3 ، ص 503 .
( 3 ) كتابنامه بزرگ ج 1 ، ص 75 به نقل از معجم الدراسات القرآنية ص 9 - 10 ؛ الذريعة ج 1 ، ص 50 - دائرةالمعارف تشيع ج 3 ، ص 515 ؛ معجم مؤلّفى الشيعة ص 77 .