اواخر عمر خويش با علويّهاى از آل ياسر ازدواج نموده است . تا با خدمت به اين علويّه ، بدينوسيله به نبىّ اكرم ( ص ) ، توسّل پيدا نموده باشد . او علاوه بر احاطه بر علوم نقلى و عقلى ، در علوم غريبه نيز ، دستى داشته است .
او اجازه روايتى از آية اللّه ميرزا حسين نورى ، دارند . و آية اللّه مرعشى نجفى اجازهء روايتى شفاهى از ايشان دارند ، او در اوان سال 1320 ه . ق ، در كوفه سكونت ورزيده است . و مشغول تأليف و تصنيف بودهاند . و در سن بالاتر از 80 سالگى در همانجا از دنيا رفتهاند . از تأليفات وى « تفسير قرآن كريم » ، و شرح خلاصة الحساب و نوشتههاى متفرقه در جفر و علوم غريبه مىباشد « 1 » مرحوم حاج آقا بزرگ ، در الذّريعة و آقاى اشكورى ، در تراجم الرجال ، به معرّفى او پرداختهاند . ولى تفاوتى كه در معرّفى حاج آقا بزرگ و آقاى اشكورى وجود دارد ، اينست ، كه مرحوم صاحب الذريعة ، او را پسر برادر ملّا قربانعلى زنجانى ، معرّفى مىنمايند . ولى صاحب تراجم الرجال ، او را پسر خواهر شخص مزبور نام مىبرند .
در احسن الوديعة ، در نمودار تأليفاتى او از تفسير قرآن كريم او به نام « مجمع الانوار و معدن الاسرار » را نام مىبرد ، كه در نجف اشرف ، از تأليف آن فارغ گشته است . « 2 »
766 . خلاصة التفاسير زنگىپورى [ م 1339 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع سيد محمّد هارون حسينى زنگىپورى ، يكى از اعلام قرن چهاردهم هجرى مىباشد . او آثار قرآنى متعدّدى دارد . از آن ميان :
« ابطال التناسخ ، الأعجاز ، اوراد القرآن ، شهيد الاسلام ، كتاب خلاصة التفاسير برگزيده و خلاصهاى از كتابهاى سهگانه زير مىباشد ، كه با لغت اردو ، نگاشته شده است .
1 . توحيد القرآن .
2 . امامة القرآن .
3 . علوم القرآن كه در مورد اثبات توحيد ، امامت و فنون علمى كه از قرآن مورد دريافت قرار مىگيرد .
تمام اين آثار به چاپ رسيده است . « 3 »
767 . إنارة الحالك شريعت [ م 1339 ق ]
مؤلّف آن ، آيتاللهالعظمى شيخ فضل اللّه بن محمد جواد شيرازى ، يكى از فقهاى عظام و آيات الهى و از كاوشگران قرآن در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
كتاب فوق گرچه پيرامون اختلاف در قرائت لفظ « ملك » يا « مالك » در سوره حمد مىباشد . و اينكه خواندن ، مالك در نماز صحيحتر است ، با نقل اقوال علماى فن قرائت و تجويد و آوردن فوائد مناسب هر قرائت طى ده مقدمه و سپس دوازده وجه و خاتمه پيرامون احاديث تحريف مىباشد . كه مجموعا در 1303 بيت ، تنظيم يافته است . ولى چون در ذيل اين آيه تا حدودى مطالب تفسيرى و قرآنى نيز آمده است . آن را در عداد تفاسير شيعه آوردهايم .
نام كامل آن « انارة الحالك فى قراءة ملك و مالك » ، و مؤلّف بزرگوار آن شيرازى الاصل ، اصفهانى المولد و المنشأ ، نجفى المسكن و المدفن شيخ الشريعة از طراز اول علماى قرن چهارم هجرى جامع معقول و منقول ، فقيه ، اصولى ، رجالى ، حكيم و اديب و مفسّر مىباشد .
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 297 ، كد معرّفى 1307 ؛ تراجم الرجال ، ج 1 ، ص 428 - 427 ، كد معرّفى 796 - علماى معاصرين ، ص 358 - احسن الوديعة ، ج 2 ، ص 89 .
( 2 ) احسن الوديعة ، ج 2 ، ص 89 ؛ علماى معاصرين مرحوم خيابانى ، ص 358 .
( 3 ) الذريعة ، ج 7 ، ص 221 ، كد معرّفى 1064 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الامامية ، ص 201 .