تأليف او پيرامون آيات فقهى و حكمى ، قرآن مجيد مىباشد . كه در سال فوق در 119 صفحه ، رقعى در تهران ، چاپ و انتشار يافته است . « 1 »
743 . افضل التفاسير المعى [ م 1330 ه . ق ]
مؤلّف آن ، غلام حسين متخلّص به المعى ، و ملقب به افضل الملك ، از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم مىباشد .
اين تفسير از روى تفسير مجمع البيان طبرسى ، به صورت خلاصه و فشرده با مقدمه فارسى ، در سال 1330 ه . ق ، جهت سلطان احمد شاه قاجار ، در زمان فرمانفرمائى سلطان حسين ميرزا نيّر الدولة ، در خراسان ، نگاشته آمده است . نسخهاى از اين تفسير در تهران ، كتابخانه ملك ، ج 1 ، ص 54 ، تحت شماره 691 موجود مىباشد .
744 . تفسير تربتى [ م 1331 ه . ق ]
مؤلّف آن ، حاج شيخ على اكبر تربتى خراسانى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
او از اجلّه شاگردان آية اللّه خراسانى ، است . يك جلد از آن تفسير خارج شده است و آن ملمّح مىباشد .
745 . حقائق التأويل ، خراسانى [ زنده در 1332 ق ]
مؤلّف آن ، مولى محمد بن محمد حسين خراسانى ، از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد . در اين كتاب تفسير بزرگ روائى و اثرى است و كمتر به موضوعات ادبى و اقوال مفسرين ، پرداخته شده است . اسم كامل اين تفسير « حقائق التأويل فى اسرار التنزيل » مىباشد .
ولى در مقابل ، در اين تفسير اسرار آيات به تفصيل آمده است . و اقوال مرحوم مجلسى را پيرامون تعداد كثيرى از آيات احاديث و روايات را وارد ساخته است . مجلّد سوم آن پيرامون سوره شريفه آل عمران ، در پنجم ربيع الثانى 1332 ه . ق ، پايان پذيرفته است . اين تفسير تحت كد 3495 ، به خطّ خود مؤلّف ، در فهرست كتابخانه آية اللّه مرعشى ، معرّفى شده است . « 2 »
746 تا 747 . تفاسير اصفهانى [ م 1332 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ محمد تقى بن شيخ محمد باقر بن شيخ محمد تقى اصفهانى ، يكى از اعلام تفسير قرن چهاردهم هجرى مىباشد . مؤلّف عاليقدر آنها ، در عصر خويش مرجع خاصّ و عامّ و جامع معقول و منقول و حاوى فروع و اصول بوده است و داراى چهار اثر تفسيرى مىباشد :
1 . تأويل الآيات الباهرة فى فضل العترة الطاهرة ( ع ) :
گرچه اين قبيل كتابها را كه پيرامون اهل بيت ( ع ) ، نوشته شده است . مىتوان كتابهاى حديثى تلقّى نمود ، ولى چون نوعا آيات متعدّدى مورد شرح و تفسير واقع مىشوند . به يك اعتبار مىتوان كتاب تفسيرى قلمداد كرد . « 3 »
2 . اسرار الآيات :
اثر قرآنى بنام « اسرار الآيات » ، مىباشد ، كه به زبان عربى نگاشته شده است . و اين اثر پيرامون بررسىهاى قرآنى و تفسير مشكلات برخى از آيات نورانى قرآن مجيد مىباشد . هرچند هنوز به رؤيت و مطالعه نگارنده نرسيده است . « 4 »
هامش
( 1 ) كتابنامه بزرگ ، ج 1 ، ص 197 - فهرست كتابهاى چاپى فارسى خانبابا مشار ، ج 1 ، ص 176 .
( 2 ) التراث العربى ، ج 2 ، ص 411 .
( 3 ) الذّريعة ، ج 3 ، ص 304 .
( 4 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 1 ، ص 333 به نقل از منابع :