زبان فارسى و شيوهء روايى ، ترجمهاى از تفسير منسوب به امام حسن عسكرى ( ع ) ، به فارسى مىباشد . كه در 1320 ه . ق ، در بمبئى ، چاپ سنگى گرديده است . « 1 »
735 . تفسير ناسخ التفاسير [ م 1326 ق ]
مؤلّف آن ، صدر الاسلام شيخ على اكبر بن شيخ محمد ، از شاگردان محدّث عاليمقام علّامه نورى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد اسم كامل تفسير وى ، ناسخ التفاسير و ناصر النحارير مىباشد .
او خود يكى از بزرگان اماميّه در اواخر قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
علاوه بر تفسير از آثار علمى او : « اخوان الصّفا در اخلاق » و « الدّعوة الحسنى » و « آب حيات » ، را مىتوان نام برد .
او كلمات قرآن را برحسب ترتيب حروف تهجّى در حدود 80 هزار خط ، تفسير نموده است . و تعداد 20 تفسير از تفاسير شيعه ، را به عنوان منبع معرّفى نموده است . او در اين كتاب تعهّد اخلاقى دارد ، كه از تفاسير عامّه چيزى را نقل ننمايد .
نسخهاى از اين نوشته ، پيش عبد المجيد همدانى ، و نسخهاى ديگر در دانشگاه تهران ، تحت شماره 2469 ، به خط مؤلّف ، و نسخه ديگر پيش فخر الدّين نصيرى ، يافت مىشود كه سير آغاز آن :
« اللّهم انى اشهدك إنّ هذا القرآن كتابك المنزل . . . » مىباشد . « 2 »
* مركز نگهدارى
اين تفسير در فهرست كتابخانه دانشگاه تهران ، ج 9 ، ص 1239 ، تست شماره 2469 ، با خط خود مؤلّف ، نام برده شده است . « 3 »
736 . النبذة الغرّاء حسينى [ م 1326 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيد محمد بن عبد القادر اهول حسينى ، يكى از اعيان تفسيرى زيديه در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
اين تفسير پيرامون آيهء شريفه :
« وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً »
( سورهء النحل ، آيهء 106 ) مىباشد .
* آغاز آن
« نسأل اللّه هداية للصّواب و حماية من كلّ شكّ و ارتياب . »
اين تفسير يكى از ذخيرههاى نفيس ، مكتبة الجامع الكبير يمن ، مىباشد . « 4 »
737 . تفسير بيان السّعادات گنابادى [ م 1327 ه . ق ]
مؤلّف تفسير بيان السعادات ، سلطان محمد گنابادى ، از شاگردان حاج ملا هادى سبزوارى ، يكى از اعلام تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
قرآن كريم با شيوهها و روشهاى گوناگون ، مورد مطالعه و تفسير واقع شده است . كه يكى از شيوههاى باميمنت تفسير قرآن كريم ، روش معنوى و عرفانى آن مىباشد . و در آن شيوه ، به ابعاد عرفانى سير و سلوكى و درجات و مراتب آن پرداخته شده است . و در مجموع مىتوان گفت ، تفسيرهائى از اين
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 562 به نقل از منابع :
مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، ج 2 ، ص 14 - نقباء البشر ، ج 1 ، ص 187 .
( 2 ) الذريعة ، ج 24 ، ص 5 ، كد معرفى 43 .
( 3 ) الذريعة ، ج 24 ، ص 361 .
( 4 ) مؤلّفات الزّيدية ، ج 3 ، ص 90 .