فوق در يك مجلد قرار دارد . « 1 »
722 . انوار البصائر شيخ حسن [ زنده در 1322 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع ، شيخ حسن بن محمد از شاگردان علّامه وحيد بهبهانى ، يكى از كاوشگران معارف قرآنى در اوايل قرآن چهاردهم هجرى مىباشد . اثر قرآنى او محتوى رشتههاى گوناگون اسلامى و پيرامون معارف متنوّعه آن مىباشد . و جلد اخير آن كه در دار القرآن ، آيتاللهالعظمى گلپايگانى نگهدارى مىشود . پيرامون تفسير آيات احكام و فروع دين مىباشد .
* محل نگهدارى
از مراكز نگهدارى آن مشهد كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى ، فهرست ج 11 ، ص 527 ، تحت شماره 7448 ، و قم دار القرآن آيتاللهالعظمى گلپايگانى مىباشد . اين نسخه فقط مربوط به جلد ششم مىباشد . « 2 »
723 . تفسير أريانى [ م 1323 ه . ق ]
مؤلّف آن ، قاضى علىّ بن عبد اللّه أريانى ، يكى از اعيان فقهى و تفسيرى زيدى در اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
همگان مىدانند ، كه تأمين عدل و عدالت اجتماعى يكى از اركان و اصول زيديّه مىباشد . به حدّى كه قيام با شمشير را در راه تأمين آن فرض و واجب همگانى اعلام مىدارند . و امام مفترض الطاعة ، كسى است ، كه در راه تأمين آن اتّكاء و اعتماد بر قبضهء شمشير داشته باشد .
تفسير فوق پيرامون آيهء شريفه :
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ »
( سورهء النحل ، آيهء 90 ) مىباشد . « 3 »
* آثار و تأليفات
او علاوه بر اين اثر تفسيرى ، تأليف ديگرى به نام « أرجوزة فى الفقه » ، و كتاب سيره و تاريخ به نام « الدّر المنضود فى سيرة الإمام المنصور » ، دارد . « 4 »
724 . تفسير كشف الحقائق علوى [ فراغت 1323 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بزرگوار ، مير محمد كريم نواده حاج مير جعفر علوى حسينى موسوى باكوئى آذربايجانى ، قاضى شهر باكو ، از مفسّران عاليقدر قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
نام كامل تفسير او « كشف الحقائق عن نكت الآيات » ، مىباشد . اين تفسير شريف كه عموما در 2396 صفحه ، قرار دارد . اخيرا توسط دانشمند محترم حاج عبد المجيد صادق نوبرى ، به فارسى ترجمه شده است . مؤلّف عاليقدر در انگيزهء تأليف مىنويسد : « اينجانب پس از فراغت از تحصيل و كسب فيض از محضر مشايخ بزرگوار و تحصيل تجربيّات دريافتم ، كه كليد تمام علوم و معارف و اساس و پايه تمدّن بشرى و تهذيب اخلاق آنان ، فقط قرآن كريم مىباشد ، كه هدايتجويان مىتوانند ، از هدايتهاى آن بهرهمند شوند . از ايزد متعال خواستم ، به عنوان خدمت به همزبانان آذرى خودم مبادرت به تفسير و تبيين آيات و رموز و نكات آن نمايم . بىآنكه به قواعد نحوى و صرفى يا
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 338 و ج 13 ، ص 96 و ج 25 ، ص 87 .
( 2 ) معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن ، ص 14 - كتابنامه بزرگ ، ج 2 ، ص 612 .
( 3 ) مؤلّفات الزيديّة ، ج 1 ، ص 302 ، كد معرفى 856 ، تأليف سيد احمد حسينى اشكورى از منشورات كتابخانه مرعشى قم .
( 4 ) مؤلّفات الزيدية ، ج 3 ، ص 227 ، كد معرفى 856 .