نگهدارى كتاب ، يافت مىشود . » « 1 »
مؤلّف محترم ، جز تفسير فوق ، كتابى نيز در علوم قرآنى به نام « الفوز الكبير فى اصول التفسير » ، دارد . « 2 »
629 . تفسير صالحى برغانى [ م 1294 ه . ق ]
مؤلف آن ، عالم جليل ميرزا عبد الوهاب فرزند شيخ محمد صالح برغانى قزوينى متخلص به « رضوان » ، از ادبا و متكلمان و از مفسّران قرن سيزدهم هجرى مىباشد . تفسير مورد بحث در چند مجلد كوچك و بزرگ به زبان عربى ، به شيوه فلسفى و كلامى شامل بخشى از قرآن كريم مىباشد . مؤلف محترم ، بعضى از سورهها و آيات را كه مورد توجّه او بوده است ، مانند برخى از مباحث عقلى و مسائل مورد مناقشه تند آنروز ، مانند برزخ ، روح ، معاد جسمانى و روحانى گزينش نموده ، سپس با مشرب عرفانى و به سبك فلسفى با بهرهگيرى از روايات و احاديث به تفسير و تأويل آنها پرداخته است . تفاسير بازمانده از وى عبارت است ، از سورهء مباركه حمد ، توحيد ، واقعه ، يس ، اعلى ، الضحى ، آية الكرسى ، آيه نور ، آيه مودّت و آيه قل الروح من امر ربى مىباشد .
نسخهء اصل به خط مؤلف نزد حفيظ وى ميرزا حسن صالحى در قزوين موجود است . » « 3 » او صاحب ديوان سوز و گداز مىباشد جايى كه گويد :
گر راز و نياز است همه سوز و گداز است * گر سوز و گداز است همه راز و نياز است
اين راز و نيازيست ز رضوان كه همه عمر * از آتش هجران ، همه در سوز و گداز است
630 . تفسير شيخ عبد الحسين طريحى [ م 1295 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ عبد الحسين بن شيخ نعمة اللّه بن شيخ امين الدّين طريحى نجفى يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
او از ادباء و علماى عصر خويش بود . تفسير او در يك مجلد بزرگ به زبان عربى و شيوهء ادبى شامل تمام قرآن كريم مىباشد . مؤلف با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمه اطهار ( ع ) به سبك ادبى و لغوى ، به تفسير آيات قرآن كريم پرداخته است .
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در موسوعهى الذّريعة ، ضمن بازشمرى نياكان وى با بهرهگيرى از دستخطّ مؤلّف محترم در اواخر حواشى وى بر « فوائد الحائرية بهبهانيه » و شاگرد فرزانه او مرحوم سيد صدر در تكمله « امل الآمل » آورده است . ضمن نام بردن از تأليفات و تصنيفات وى به تفسير او اشاره مىنمايد ، كه تاكنون پيش اخلاف و نوادگان وى در نجف ، موجود مىباشد . » « 4 »
631 . كشف الكشّاف لنگرودى [ زنده در 1296 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بزرگوار مرحوم ميرزا محمد باقر بن عبد اللّه لنگرودى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
تفسير او بسيار بزرگ و دربرگيرندهء مباحث ادبى و حديثى است ، كه پيرامون تفسير كشّاف زمخشرى ( ق 538 ) انجام داده ، اين تفسير در واقع شرح مفصل
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 16 ، ص 106 ، كد معرّفى 137 - نشريه كتابخانه مركزى ، شماره 1 ، ص 102 .
( 2 ) منبع فوق همان صفحه .
( 3 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 557 به نقل از منابع :
خاطرات ممتحن الدولة ، ص 253 ؛ سيرهء آل البرغانى ، مقدمهاى بر فقه شيعه ، ص 92 و 248 ؛ مستدركات اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 304 ؛ المآثر و الآثار ، ص 163 ؛ الكرام البررة ، ج 2 ، ص 808 ؛ مقدمهء موسوعة الرغانى فى فقه الشيعة ، ج 1 ، ص 48 ؛ دانشنامهء قرآن خرمشاهى ج 1 ، ص 369 .
( 4 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 281 ، تحت كد معرّفى 1289 .