« مجنون على شاه مراغى » ، يكى از عرفاى قرن سيزدهم هجرى است ، كه پيرامون قرآن مجيد نيز تحقيق و كاوشى داشته است . نام تفسير او « نور الأنوار » مىباشد ، كه پيرامون تفسير آيه شريفه « نور » ، به صورت « نظم » تأليف نموده است . و اين سروده نزديك به 1120 بيت مىباشد ، و اين تفسير منظوم در كتابخانه رضوى ( ع ) مشهد موجود مىباشد . آنچنانكه در مجموعهء « مخطوطات فارسى » تحت شمارهء 3286 معرّفى شده است . « 1 »
619 . حاشيهء مدرّس بر بيضاوى [ م 1291 ق ]
محشّى آن ، عالم بزرگوار ميرزا نصر اللّه مدرس شيرازى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
* گفتار مرحوم مدرس
صاحب ريحانة الأدب ، در جلد پنجم كتاب خود ضمن معرّفى او مىنويسد : « او داراى تأليفاتى مىباشد ، كه از آنها : حاشيه بر تفسير انوار التنزيل بيضاوى ، حاشيه بر رسائل شيخ مرتضى انصارى و اصول الأصول مىباشد ، او از شيخ مرتضى انصارى استاد بزرگ فقه و اصول اجازه داشته است . و در سال يكهزار و دويست و نود و يكم 1291 ه . ق ، از دنيا رفت . » « 2 »
620 . تفسير رضوان برغانى [ م 1292 ق ]
يكى از تفاسير ارزشمندى است كه در سال فوق تأليف گرديده است و در بخش پيشين گذشت .
621 و 622 . تفاسير ملّا نظر على زنجانى [ م 1293 ه . ق ]
مؤلّف آنها ، عالم وارسته مولى نظر على زنجانى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
صاحب « درر اللّغات » ، از شاگردان شيخ مرتضى انصارى ، ( م 1281 ه . ق ) ( اعلى اللّه مقامه الشريف ) ، مىباشد . او كتاب تفسيرى خود را در دو قطع ارائه داده است ، كبير و صغير .
1 . لغات القرآن الكبير :
او كتاب تفسيرى خود را كه پيرامون شرح لغات مشكل و كلمات غريب و متشابه آيات قرآن مجيد مىباشد ، به صورت منظوم تفسير نموده ، و به سبك بسيار زيبا و روان ، از نظر لغوى و نحوى ، شرح داده است .
اين تفسير پيش نوادهاش مرحوم ميرزا محمود بن حاج مولى اسد اللّه بن ناظم در شهر كربلا يافت مىشود .
2 . لغات القرآن الصغير :
اين تفسير در يك مجلد به زبان عربى و شيوهء ادبى ، شامل بخشى از قرآن كريم است . مؤلّف پس از پايان تفسير لغات كبير از نو ، به شرح كلمات غريب و آيات مشكل و متشابه قرآن مجيد به صورت منظوم ، پرداخته است .
اين هر دو تفسير از نظر مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى گذشته ، و آنها را ستوده است . نسخه اصل به خط مؤلف نزد حفيد وى شيخ ميرزا محمود ، در كربلا ، موجود بوده است . » « 3 »
623 . تفسير تحفة الطالبين حسينى [ تأليف 1293 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيد جليل القدر ، سيد جليل بن عباس بن سليمان موسوى حسينى يكى از اعلام تفسيرى قرن
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 24 ، ص 359 .
( 2 ) ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 275 .
( 3 ) الذريعة ، ج 8 ، ص 331 ، كد معرّفى 331 - دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 557 - شخصيت شيخ انصارى ، ص 318 .