الاراضى و . . . . « 1 »
12 . يكى ديگر از كارهاى قرآنى او « تفسير الايضاح لمعنى التوبة و الإصلاح » مىباشد ، كه پيرامون آيه شريفه
« إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا »
نوشتهاند و سرآغاز آن چنين مىباشد : « الحمد للّه رب العالمين و بعد فانه ورد هذا السّؤال من الولد العلّامة لطف الدّين بن احمد جحّاف . » اين كتاب توسّط مكتبة الجامع الكبير ، به سال 1224 ه . ق ، انتشار يافته است . « 2 »
538 . تفسير يوسفيّه نائينى [ نگارش 1250 ه . ق ]
مؤلّف آن ، حاج ميرزا محمّد هادى فرزند ميرزا ابو الحسن شريف نائينى ، يكى از اعلام تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد . گردآورندهء آن كه نويسندهء تعداد ديگرى از كتابهاى مربوط به پيامبران و امامان ( ع ) نيز مىباشد ، در سال 1242 ه . ق ، به سفر حج رهسپار گرديد ، و در بين راه به نگارش تفسير خود شروع نمود ، و پس از هشت سال آن را در سال 1250 ه . ق ، به پايان رساند . تفسير او ، پيرامون سورهء شريفه « يوسف » ، مىباشد ، بدان جهت گاهى نيز « يوسفيّه » گفته شده است ، و آميخته است ، با نوحهسرائى در مورد امام حسين ( ع ) و اظهار علاقه و ارادت به خاندان بزرگوار عصمت و طهارت ( ع ) .
* محل نگهدارى
اين تفسير در فهرست كتابخانه سپهسالار ، ج 3 ، ص 473 ، تحت شماره 5596 آمده است ، كه تاريخ نگارش 1350 ه . ق ، معرّفى شده است ، گويا نسخه دستنوشت ، خود نگارندهء تفسير مىباشد . « 3 »
539 . تفسير منبع الأنوار كاشانى [ م 1250 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سلطان محمد بن تاج الدّين حسن كاشانى مىباشد ، تفسير « منبع الانوار » تفسير روانى همراه رموز و اشارات به مصادر و منابع شامل شرح الفاظ با اختصار كامل بدون نقل آراء مفسّرين از سوره واقعه تا پايان قرآن مجيد ، تحت كد 1578 ، در فهرست نسخههاى خطى كتابخانه آيتاللّه مرعشى ، در قم معرفى شده است . « 4 »
540 . اسرار البسملة خراسانى [ زنده در 1250 ق ]
مؤلّف آن ، شيخ عبد الجواد بن حسن خراسانى ، يكى از كاوشگران معارف قرآنى در قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
تفسير او پيرامون اسرار و نكات « بسم اللّه الرحمن الرحيم » ، اين آيه پر از راز و رمز قرآن مجيد ، مىباشد كه هزاران نكته و لطيفه و اشاره در قالب اين كلام ربّانى نهفته است ، كه اهل معنا و عرفان و طالبان شهد گواراى معرفت ، مىتوانند ، به بخشى از آنها دستيازند نه همه آنها .
اين كتاب ، به صورت مخطوط ، در كتابخانه غرب مدرسه آخوند همدان ، تحت شماره 4760 ، و كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، تحت شماره 4459 ، موجود و نگهدارى مىشود . « 5 »
هامش
( 1 ) مؤلّفات الزّيديّة ، ج 2 ، ص 311 و ج 3 ، ص 253 - 250 .
( 2 ) مؤلّفات الزّيديّة ، ج 1 ، ص 715 .
( 3 ) ادبيات فارسى بر مبناى استورى ، ص 223 .
( 4 ) التراث العربى ، ج 5 ، ص 246 - 245 .
( 5 ) منابع و مأخذ : كتابنامه بزرگ قرآن كريم ج 1 ، ص 336 به نقل از فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ج 13 ، ص 3415 - الذريعة ج 2 ، ص 42 - اعيان الشيعة ج 10 ، ص 74 - دائرةالمعارف الإسلاميّة ج 2 ، ص 158 - الثقافة الإسلامية شماره 36 ، ص 27 - مجله مشكات شماره 21 ، ص 48 - فهرست نسخه خطى غرب همدان دكتر جواد مقصودى - ادبيات فارسى بر مبناى تأليف استورى ج ص 421 - فهرست نسخههاى خطى رشت و همدان ج 3 ، ص 1546 - معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن ص 15 ، فهرست نسخههاى خطى فارسى ( منزوى ) ج 1 ، ص 105 .