گرفت ، و در همان محل مدفون شد .
536 . تفسير ميرزا هدايت الله رضوى [ مستشهد 1248 ق ]
مؤلّف محترم آن ، ميرزا هدايت اللّه بن علّامه ميرزا مهدى رضوى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
مؤلف اين تفسير كه در رجب 1178 ه . ق ، متولد گرديده است ، از سلسله سادات آل شهيدى از خراسان ، از خاندانهاى علمى معروف شيعه مىباشد . تفسير او در دو مجلد بزرگ ، به زبان عربى و شيوهء كلامى و روايى شامل شرح و بيان بخشى از آيات قرآن كريم است .
صاحب « فردوس التواريخ » ضمن يادكرد او ، از تفسيرش كه در 10 جزء از اوّل قرآن و 10 جزء از آخر ، اين كتاب آسمانى را مشتمل است ، نام برده است . وى پس از ذكر آيات قرآن به سبك كلامى با بهرهجويى از روايات و احاديث ائمّه اطهار به تفسير و تأويل آيات مىپردازد . بعدها فرزند برومندش سيد ميرزا هاشم شهيدى خراسانى ، ( متوفى 1269 ه . ق ) ، ده جزء ناتمام باقيمانده وسط قرآن را تفسير و تكميل كرده است ، نسخهء اصل خطّ مؤلّف نزد احفاد مصنّف در مشهد مقدس ، موجود است .
* شهادت
او در رمضان سال 1248 ه . ق ، در مشهد مقدس به شهادت رسيده است ، و شرح حال او در شهداء الفضيله آمده است . « 1 »
537 . تفسير فتح القدير صنعانى [ م 1250 ه . ق ]
مؤلّف آن ، قاضى محمّد بن على شوكانى صنعانى ، يكى از اعلام زيدى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
اين تفسير پاسخ مبسوطى بر سؤالى است ، كه جار اللّه محمود زمخشرى پيرامون آيه شريفه
« وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا »
« 2 » مطرح ساخته است .
* آغاز آن
« الحمد للّه وحده . . . و بعد فانه وصل سؤال من سيّدى العلّامة جمال الإسلام . . . . »
* آثار و تأليفات
مفسّر محترم ، يكى از علما و فقهاى پركار و كثير الآثار زيديّه به شمار مىآيد ، كه بيش از 100 عنوان تأليف و تحقيق از او در مؤلّفات الزّيدية ، آمده است ، كه ما به بازگوئى برخى از آثارى كه نوع ارتباطى با تفسير و علوم قرآنى دارد ، مىپردازيم :
1 . الابحاث الوضيئة فى الكلام على حديث « حبّ الدّنيا رأس كلّ خطيئة » .
2 . الاثبات لارتقاء ارواح الأحياء و الأموات .
3 . تفسير آيه « قل اتل ما حرّم عليكم . . . . »
4 . تفسير آيه
« يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ . . . . »
5 . شرح حديث « بنى الاسلام على خمس » .
6 . فتح القدير الجامع بين فنّى الرواية و الدراية من التفسير ( پيرامون آيات الأحكام قرآن ) .
7 . كشف الاستار عن حكم الجمعة بالحوار .
8 . النشر لفوائد سورة العصر .
9 . نيل الاوطار فى شرح منتقى الاخبار .
10 . ويل الغمامة فى تفسير
« وَ جاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ . . . »
( سورهء آل عمران ، آيهء 55 ) .
11 . هداية القاضى الى حكم تخوم
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيّع ، ج 4 ، ص 554 - 553 به نقل از اعيان شيعه ، ج 10 ، ص 263 - الذريعة ، ج 4 ، ص 321 - شهداء الفضيله ، ص 282 .
( 2 ) مجله يادگار ، شماره 10 و 3 ، ص 215 .