نحوى كلمات و تلاوت آيات و كيفيت قرائتها و بعضى از كلمات قرآن را تفسير و بيان نموده است .
اين تفسير ، به خط مؤلّف در كتابخانه موقوفه ملا محمد صالح قزوينى برغانى ، در كربلا ، موجود است .
2 . خواصّ القرآن :
در يك مجلد به زبان فارسى و شيوهء روايى مىباشد . مؤلف در اين اثر ذكر خواص سورههاى قرآن كريم ، ثواب آنها و فوائد خواندن آنها را بيان و تفسير مىكند ، و فراغت از آن به سال 1220 ه . ق ، مىباشد . نسخههاى اين تفسير شايع و مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى ، در الذريعة ، نسخهاى را در كتابخانهء ميرزاى دوم شيرازى و نسخهء ديگرى را در كتابخانه شيخ ميرزا محمد على اردوبادى ، در نجف ، معرفى نموده است .
3 . تفسير استرآبادى :
اين تفسير ، نيز بنا به معرفى آقاى صالحى شهيدى ، در دائرةالمعارف تشيّع ، در يك مجلد به زبان عربى به شيوهء كلامى و فلسفى است . مؤلّف پس از ذكر هر آيه با سبك كلامى و مشرب فلسفى خود و با بهرهجويى از روايات و احاديث ائمه اطهار ( ع ) ، به تفسير و تأويل آن مىپردازد . بنا به معرفى نويسنده نامبرده نسخهء عصر مؤلّف در كتابخانه جعفريه مدرسهء هندى در كربلا ، موجود است . « 1 »
524 . آيات الاحكام آية اللّه ميرزا محمد استرآبادى [ م 1240 ه . ق ]
مؤلّف محترم آن ، عالم بارع ، آية اللّه ميرزا محمد استرآبادى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد . نام كامل اثر قرآنى فوق ، « آيات الاحكام فى تفسير كلام اللّه الملك العلّام » ، در چند مجلد به زبان عربى به شيوهء روايى و شامل شرح و بيان بخشى از قرآن كريم است . مؤلّف محترم ، در اين اثر خود آيات احكام قرآن مجيد را گردآورى نموده ، و سپس مسائل فقهى آيات مذكور و احكام شرعيّه را به شيوهء مبسوط بيان مىكند ، مجلد اول اين تفسير شامل عبادات مىباشد ، كه تحت شماره 1300 ، در كتابخانه ملى تهران موجود مىباشد . « 2 »
525 . تفسير طباطبائى يزدى [ م 1240 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع ، مرحوم سيد ميرزا محمد علىّ بن محمد بن مرتضى طباطبائى مدرس يزدى ، متخلص به « وامق » ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
آقا صالحى شهيدى مىنويسد :
« تفسير فوق كه حاشيهاى بر تفسير صافى مىباشد ، در يك مجلد به زبان عربى و شيوه روائى و كلامى ، است . نسخهء اصلى به خط مؤلّف در كتابخانه آل مدرّسى ، در يزد ، موجود است . » « 3 »
526 . تفسير شيخ محمد قطيفى [ زنده در 1241 ه . ق ]
مؤلّف آن ، فقيه نامى و متكلم ارزشمند ، مرحوم شيخ محمد بن شيخ عبد علىّ بن محمد بن احمد آل عبد الجبار قطيفى « 4 » ، يكى از اعيان تفسيرى قرن
هامش
( 1 ) كتابنامه بزرگ ، ج 1 ، ص 273 ، به نقل از الذريعة ، ج 1 ، ص 514 ، دائرةالمعارف الإسلاميّة ، ج 2 ، ص 124 ، دائرةالمعارف تشيع ، ج 2 ، ص 113 و ج 4 ، ص 551 - معجم مؤلفى الشيعة ، ص 434 ، فهرست نسخههاى خطى فارسى - مستدركات الاعيان الشيعة ، ج 4 ، ص 159 - معجم الدراسات القرآن عند الشيعة الامامية ، ج 14 ، ص 154 .
( 2 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 551 به نقل از فهرست نسخ كتابخانه ملى ( كتب عربى ) ، ج 9 ، ص 285 .
( 3 ) الذريعة ، ج 6 ، ص 45 - تاريخ يزد ، ص 340 - مفسّران شيعه ، ص 151 دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 551 .
( 4 ) قطيف به فتح قاف نام محلى از بلاد بحرين مىباشد كه بزرگترين قصبه آن به شمار مىآيد . قطيفى در اصطلاح