دارد ، كه در آن از وجه نامگذارى سوره فاتحه ، اسامى سوره ، فضيلت تلاوت سوره ، محتواى سوره و عظمت آن سخن گفته است . »
به قسمتى از بحث تفسيرى وى نظرى مىافكنيم :
« اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم ، يعنى پناه مىگيرم ، به معبود يكتا و خداوند بىهمتا و مىگريزم ، و التجاء مىنمايم ، به او كه ، پناه نيازمندان و ملجأ ضعيفان و بىكسان است ، از شرّ وسوسه شيطان گمراه از فرمان عزّت ، يا نااميد از رحمت ، كه رانده شده ، از روضهها يا جنت ، به تير لعنت ، يا رميده گشته ، از طبقات آسمان ، به واسطه شهاب درخشان ، در وقت استماع كلام فرشتگان .
استعاذه ، در لغت به معنى استجاره ، يعنى پناه گرفتن و شيطان ، عبارت از هر متمردى از انس و دواب و جانّ و اشتقاق او يا از « شطون » گرفتهاند ، كه به معنى بعد است . چنان كه عرب گويد : شطنت الدار ، اى بعدت . . . و يا از « شيط » دانستهاند ، كه عبارت از طغيان است :
از اين دشمن مشو غافل كه ناگاه * كمين بگشوده آيد بر سر راه
به دامش افتى و بدنام گردى * چه بدنامى ، كه دشمن گام گردى « 1 »
517 تا 518 . تفاسير شبّر [ م 1230 ه . ق ]
مؤلف اين تفاسير ، حجة حق آية اللّه سيد محمد رضا بن سيد محمد بن سيد حسن بن سيد احمد بن سيد على از احفاد و نوادگان سيد حسن شبّر افطسى حسينى حلّى نجفى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
مؤلّف تكملة الأمل ، فرموده است : « اين تفسير در كتابخانه سيد صادق بن سيد راضى بغدادى ، موجود بوده است . » « 2 »
مرحوم مدرّس تبريزى ، صاحب ريحانة الأدب ، در جلد سوم تأليف خود مىنويسد : « سيد محمد رضا پدر سيد عبد اللّه شبّر يكى از علماى عصر خود بود ، و تفسيرى بر قرآن مجيد نوشته است ، و در حدود 1230 ه . ق ، وفات ، و در بقعهء كاظميّه مدفون است . » « 3 »
* گفتار صاحب الذريعة
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، تفسير او را در شمار تفاسير شيعه آورده است ، و تاريخ وفات او را حدود 1230 ه . ق ، معرفى مىنمايد ، و مىنويسد : « او والد سيد عبد اللّه شبّر حلّى نجفى كاظمى مؤلف احسن التقويم مىباشد ، كه نسب خاندان خود را در حاشيه آن كتاب نگاشته است . استاد ما مرحوم سيد حسن صدر در تكمله الأمل حكايت نمود ، كه اين تفسير در كتابخانه سيد صادق بن سيد راضى بغدادى ، موجود بوده است . » « 4 »
1 . الجوهر الثمين ، 2 . صفوة التفاسير ، 3 . التفسير الوجيز ( شرح هر سه نوع در جايگاه خود خواهد آمد ) .
519 . تفسير اكبرآبادى [ م 1232 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع ميرزا محمد بن عبد النبى بن عبد الصانع نيشابورى هندى اكبرآبادى ، معروف به « ميرزا محمد اخبارى » ، يكى از علماى بافضيلت و از مفسّران قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
هامش
( 1 ) فصلنامه پژوهشهاى قرآنى ، شماره 6 - 5 ، سال دوم ، ص 429 - 428 .
( 2 ) معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن ص 15 دار القرآن كريم قم .
( 3 ) ريحانة الادب ج 5 ، ص 177 .
( 4 ) الذّريعة ج 4 ، ص 275 ، كد معرفى 1271 .