مؤلّف محترم آن يكى از علماى شيعه و ائمّه فتوا و مراجع تقليد و يكى از مهدىهاى چهارگانه است ، كه پس از وحيد بهبهانى ، جهت رهبرى و مرجعيّت تقليد نامزد شده بودند ، كه عبارت هستند از : 1 . سيد مهدى خرسان ، 2 . سيد مهدى بحر العلوم ، 3 . مهدى نراقى ، 4 . مؤلّف تفسير فوق .
تفسير فوق بنا به معرّفى دائرةالمعارف تشيّع در يك مجلّد به زبان عربى و شيوه كلامى و روايى شامل بخشى از قرآن كريم است . مؤلّف در اين اثر خود قسمتى از قرآن مجيد را تفسير نموده است ، ولى اجل مهلت اتمام آن را نداده است . نسخه اصلى به خط مؤلّف نزد حفيد وى محقّق معاصر سيد صالح شهرستانى در شميران محفوظ مىباشد . « 1 »
510 . تفسير زينى بغدادى [ م 1216 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيد محمد بن سيد احمد بن زين الدّين حسنى حسينى بغدادى ، يكى از اعيان تفسيرى شيعه ، در قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
شرح حال او را مرحوم قزوينى ، در « تكمله أمل الأمل » و شيخ سماوى ، در « الطليعة » ، و برخى از حكايات زندگى او را علّامه نورى ، در « دارالسلام » و بخش ديگرى از شرح حال او را سيد عبد اللطيف شوشترى ، در كتاب « تربة العالم » ، نقل نمودهاند .
تفسير او به نام خود مؤلّف ( زينى بغدادى ) معروف و شهرت دارد .
او يكى از پنج نامهنگاران عصر اخير مىباشد ، كه نامههايشان به نام « معركة الخميس » ، آمده است . « 2 »
511 . تفسير برگزيدهء حسينى [ تحرير 1217 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيد محمّد محسن بن محمّد عماد الدّين حسينى ، يكى از اعيان تفسيرى اوايل قرن سيزدهم هجرى مىباشد ، اين تفسير طبق معرّفى فهرستپرداز كتابخانه آية اللّه مرعشى ، به ترتيب زير مىباشد : « منتخباتى است ، از چند تفسير فارسى و عربى ذيل بعضى از آيات قرآنى كه مؤلّف در حاشيه نسخهاى از قرآن نوشته بود ، پس از آن داخل متن شده و كار تدوين آن با كمك فرزند مؤلّف عماد الدّين محمد ، در دههء آخر رجب 1142 ه . ق ، به پايان رسيده است .
اين تفسير به ترتيب سورهها با ملاحظهء ترتيب آيات تنظيم شده است ، و دنبالهء هر آيهاى آنچه متعلق به آنست مىآيد ، و در پايان فوائد چندى بر آن افزوده شده است .
آغاز آن : « الحمد للّه رب العالمين - اما بعد بندهء قليل الطاعة كثير المعصية . . . كه بسبب مغلوبى آل محمّد ( ص ) اجداد پريشان و متفرّق شده بودند . . . »
انجام آن : « و لا الضّالين آنهايند كه در فروع دين گمراه شدهاند . . . »
نستعليق و آيهها نسخ معرب جمله 29 ذىالحجه ، 1217 ه . ق ، . . . برگهائى از آخر افتاده است ، جلد تيماج مشكى فرسوده 43 برگ سطور مختلف 5 / 29 رسم . « 3 »
512 . تفسير القرآن عليّ بن ابراهيم [ م 1219 ق ]
مؤلّف آن ، علىّ بن ابراهيم بن محمد بن اسماعيل ، يك از مفسّران زيدى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
نام مجموعه تفسيرى او ، « تفسير القرآن بالقرآن » ، مىباشد . اين تفسير در 443 برگ ، تحت شماره 45 ،
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 550 به نقل از منابع :
اعيان الشيعة ، ج 10 ، ص 163 - الفوائد الرضوية ، ص 670 ؛ معارف الرجال ، ج 3 ، ص 84 - معجم الدراسات القرآنية ، ص 80 - وحيد بهبهانى ، ص 178 .
( 2 ) الذريعة ج 4 ، ص 275 ، كد معرفى 1274 .
( 3 ) فهرست نسخههاى خطى ، ج 25 ، ص 45 .