در كتابخانه مكتبة الاوقاف يمن ، بنا به معرفى استاد دكتر سيد محمد باقر حجتى ، موجود مىباشد . « 1 »
513 . تفسير السّر المصون امير صنعانى [ م 1219 ه . ق ]
مؤلّف محترم آن ، سلالة الاطياب ، عالم بارع سيد عليّ بن سيد ابراهيم امير صنعانى يكى از اعيان تفسيرى زيديه ، در قرن سيزده هجرى مىباشد .
عنوان تفسير او « السّر المصون فى نكتة الاظهار و الأخر فى اكثر الناس و اكثرهم لا يعلمون » ، مىباشد .
مفسّر محترم كوشيده است ، رمز اضمار و تقدير در برخى از موارد قرآن و سرّ اظهار ضمير در برخى از موارد ديگر را كه در آيات شريفه آمده است ، بيان دارد . در اين مورد با احاديث شريفه هم ، استشهاد آورده است ، فراغت از آن ، در روز يكشنبه 26 صفر 1212 ه . ق ، رخ داده است .
اين تفسير به عربى و در يك مجلّد بزرگ قرار دارد .
آغاز آن : « احمدك يا من جعل كتابه العزيز لمن تدبّره ربيعا ، و اعجز به الجنّ و الانس فكان بيان معانيه لمن فهمه بديعا . »
* محل نگهدارى
اين تفسير از سوى كتابخانه جامع كبير يمن ، در سال 1347 ه . ق ، انتشار يافته است ، و در آخر نسخه دو اجازه از سوى امام يحيى نسبت به فرزندش احمد حميد الدّين آمده است .
از ديگر آثار از آن عالم زيدى ، آثار فقهى و تفسيرى ديگرى به اسامى : برهان من ذهب الى تحريم تحلية رأس الأجنبية بالذهب ، سوانح الفكر و مدايح الذكر - القول السديد فى التّوسل بكلمة التوحيد و ديگر آثار ثبت شده است . « 2 »
514 . تعليقهء بر بيضاوى ، مرعشى [ م 1220 ه . ق ]
مؤلّف ، آن عالم جليل القدر مرحوم حاج ميرزا خليل حسينى مرعشى ، يكى از اعيان تفسيرى اوايل قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
وى فقيه فاضل و شاعر اديب مورخ و نسّابه بوده است ، از تأليفات ايشان « حاشيه تحرير اقليدس ، حاشيه بر تفسير بيضاوى ، حاشيه بر مدارك ، شرح تذكره هيئت خواجه نصير طوسى و اشهر از همه ، مجمع التواريخ » ، مىباشد ، كه وقايع 87 ساله ايران را از سال 1120 ه . ق ، كه آغاز شورش افاغنه قندهار است تا 1207 ه . ق ، به رشتهء تحرير درآورده و به ثبت تاريخ رسانده است .
* وفات او
وفات او در برده بنگاله يا هوكلى ، از بلاد هندوستان رخ داد ، و هنوز اعقابش در آن ديار ، باقى مىباشند . « 3 »
515 . فتح المثانى سمّانى [ نگارش 12242 ه . ق ]
مؤلّف آن ، فردى به نام عثمان سمّانى زنده ، در سال 1224 ه . ق ، يكى از اعيان تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
اين تفسير ، در شرح و توضيح مفردات قرآن
هامش
( 1 ) آيينه پژوهش شماره 20 ، ص 54 ، از انتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم .
( 2 ) مؤلّفات زيديه ج 1 ، ص 90 - 89 و ج 2 ، ص 89 ، كد معرفى 1749 و ج 3 ، ص 225 - دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 550 - الاعلام ، ج 4 ، ص 252 - البدر الطالع ، ج 1 ، ص 420 - ايضاح المكنون ، ج 2 ، ص 664 - معجم المؤلفين ، ج 7 ، ص 7 - مؤلفات الزيدية ، ج 2 ، ص 89 - هدية العارفين ، ج 1 ، ص 774 - نيل الوطر ، ج 2 ، ص 110 .
( 3 ) ريحانة الادب ج 5 ، ص 292 ، مجمع التواريخ و اطلاعات متفرقه .