بود ، كه براى متّقيان ضرورت نداشت . همان تفسير منظوم را در اين اثر خود به نثر نگاشته و مطالبى را كه لازم نبود ، حذف كرده است . مؤلّف بر وفق مشرب عرفانى و فلسفى به تفسير و تأويل آيات پرداخته است . اين اثر قرآنى ، شامل يك مقدمه و دو مقصد و يك خاتمه مىباشد ، مقدمه در شرح امّهات بحار وجودى ، مقصد اول در كيفيت انشعاب بحور دهگانه ، مقصد دوم در تقسيم بحور اكوان ، خاتمه در شرح حديث أنا نقطة تحت الباء . سال فراغت از تأليف 1208 ه . ق ، بوده است . « 1 »
* مراكز نگهدارى
اين تفسير علاوه بر مراكز فوق ، در مراكز زير نيز يافت مىشود :
1 . تهران ، دانشكدهء الهيّات ، طبق معرّفى فهرست آن ، ص 15 ، آغاز آن افتاده ، دستنوشت در سال 1234 ه . ق .
2 . تهران ، كتابخانهء ملّى ، ج 1 ، ص 349 ، شمارهء 361 ، نوشتهء 1238 ه . ق .
3 . تهران ، دانشگاه ، نسخههاى اهدائى مشكات ، ج 4 ، ص 2145 ، نوشتهء 1259 ه . ق .
4 . تهران ، كتابخانهء مجلس ، ج 2 ، ص 385 ، همراه مشتاقيّه ، نوشته 1261 ه . ق .
5 . تهران ، مجلس ، ج 3 ، ص 1174 ، انجام افتادگى دارد .
6 . تهران ، دانشگاه ، ج 8 ، ص 108 ، شمارهء 1447 ، نوشته 1278 ه . ق .
7 . تهران ، دانشگاه ، ج 10 ، ص 1654 ، شمارهء 2811 ، افتادگى دارد ، از سدهء 13 .
8 . تهران ، دانشگاه ، ج 10 ، ص 3093 ، شمارهء 4114 ، شمارهء 1274 ه . ق .
در فهرست كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، در توصيف و معرّفى اين تفسير آمده است :
« بحر الاسرار ، ( سبع المثانى ) ، از ميرزا محمّد تقى بن محمد كاظم طريقتى - مظفّرعلى شاه كرمانى ، ( م 1215 ه . ق ) ، كه تحت شمارهء 738 ، نيز در اين فهرست معرّفى گرديده است ، در 164 برگ ، نستعليق ، عناوين مشكى با خطّى جز خطّ اصلى ، صفحهء اوّل و آخر ، پاسخ چند سؤالى است ، از شاهزاده محمود ميرزا ، كه در تهران ، روز جمعه ، هشتم جمادى الاولى 1291 ه . ق ، استنساخ شده است . در صفحهء آخر ، تملّك محمّد باقر بن يوسف تفرشى قمى ، به تاريخ دوم رجب 1284 ه . ق ، و مهر مربّع « العبد المذنب يوسف بن محمّد باقر » ، ديده مىشود . جلد تيماج قهوهاى ، 164 برگ 15 س ، 17 * 11 سم . » « 2 »
507 . تفسير مفاتيح الغيب بحرانى [ مستشهد 1216 ق ]
مؤلّف آن ، شيخ حسين بن محمد بن احمد بن ابراهيم عصفورى درازشيبى بحرانى ، برادرزاده ، شيخ يوسف بحرانى و مجاز از ناحيه او يكى از مفسّران عاليقدر قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
نام كامل تفسير او « مفاتيح الغيب و التبيان فى تفسير القرآن » ، مىباشد .
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 550 به نقل از منابع ، الذريعة ، ج 3 ، ص 29 - فهرست الفبائى آستان قدس 82495 - فهرست كتابخانه آية اللّه مرعشى نجفى ، ج 2 ، ص 337 و ج 17 ، ص 23 - الكرام البررة ، ج 1 ، ص 225 - فهرست نسخههاى خطى فارسى ، ج 1 ، ص 6 .
( 2 ) معجم مخطوطات الشّيعة حول القرآن الكريم ، ص 15 ، دار القرآن الكريم قم - بستان السّياحة ، ص 483 - طرائق الحقائق ، ج 3 ، به نقل از مفسّران شيعه ، ص 173 - ادبيّات فارسى بر مبناى استورى ، ص 217 - فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، ج 6 ، ص 219 ، كد معرّفى 2232 .