وى علاوه بر اين تأليفات ، آثار و نوشتههاى ديگرى نيز دارد كه لازم است در شناخت آنها به منابع و مراجع مربوطه مراجعه شود . « 1 »
504 . تفسير دليل الرّحمن خير الدّين [ نگارش 1214 ه . ق ]
تفسير « دليل الرّحمن » يك تفسير گستردهء شيعى است ، كه نگارش آن در ماه رجب 1214 ه . ق ، به روزگار پادشاهى عالم آغاز شده است . در « ادبيّات فارسى بر مبناى تأليف استورى » ، آمده است ، كه منابع زير را در معرّفى اين تفسير نام برده است :
بانكيپور ، كتابهاى فارسى 1115 - 1120 ، بانكيپور ج 14 ، ص 1162 - 1167 ، از سدهء 19 م . « 2 »
505 و 506 . تفاسير مظفّرعلى شاه [ م 1215 ق ]
مؤلّف آن ميرزا محمّد تقى بن محمّد كاظم كرمانى نعمت اللهى ، ملقّب به مظفّرعلى شاه يكى از اعيان تفسيرى ، قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
1 . تفسير بحر الاسرار - سبع المثانى :
تفسير بحر الأنوار ، يك تفسير عرفانى است ، كه به صورت منظوم در تأويل و تفسير سورههاى فاتحة الكتاب ، و الفلق به وجود آمده است . نسخههايى از اين تفسير در مراكز متعدّد علمى نگهدارى مىشود ، كه يكى از آنها آستان قدس رضوى مىباشد و در فهرست آن ، ( ج 11 ، ص 535 ، تحت شمارهء 10382 ) ، آمده است ، و در دانشگاه تهران ، كتابخانهء مركزى ، در فهرست آن ، ج 10 ، ص 1654 ، تحت شمارهء 2811 ، معرّفى گرديده است .
صاحب « بستان السّياحة » ، در معرّفى آن مىنويسد : « مفسّر ، ميرزا محمّد تقى بن محمّد كاظم كرمانى ، ملقّب به مظفّرعلى شاه ، ( م 1215 ه . ق ) ، مدفون در بيرون دروازهء شرقى كرمانشاهان ، از خاندان پزشكپيشه و جامع علوم عقلى و نقلى و رياضى دوران خود بوده ، و در القابش ، حكيم ايمانى ، مولوى كرمانى ، تعبير آوردهاند . وى پس از تكميل علوم رسمى ، وارد رشتهء تصوّف و عرفان شده است ، و از تربيتيافتگان مشتاقعلى شاه ، و از مراشد طبقهء نعمتاللّهى است .
تفسير او منظومهاى است ، پيرامون سورهء مباركهء فاتحة الكتاب ، و مختصرى هم در تفسير سورهء فلق ، و حاوى مطالب عرفانى است . نسخهاى از آن را فردى ، به نام محمّد موسى بن جعفر قلى نورى ، در سال 1278 ه . ق ، نوشته است ، و از طرف فردى به نام نائينى در كتابخانهء آستان قدس رضوى ، وقف و تحت شمارهء 4453 ، ثبت است ، و نسخهء ديگرى هم به خطّ نستعليق ، تحت شمارهء 4454 ، در فهرست آن كتابخانه ديده مىشود . »
2 . مجمع البحار :
تفسير ديگرى بنام « مجمع البحار » از اين نويسنده پيرامون سوره شريفه « حمد » وجود دارد ، كه در كتابخانه مسجد اعظم قم ، تحت شماره 3034 ، موجود و در فهرست آن كتابخانه و نيز در فهرست منزوى ، ص 58 ، معرّفى شده است .
اين تفسير به صورت جيبى ، با تحرير در سال 1290 ه . ق ، در آن كتابخانه نگهدارى مىشود . « 3 »
مؤلّف محترم ، چون بحر الاسرار را به نظم كشيد ، به مناسبت مقام و مقال ، مطالبى را آورده
هامش
( 1 ) مؤلّفات الزيديّة ، ج 2 ، ص 307 و ج 3 ، ص 178 - دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 550 به نقل از منابع : الاعلام ، ج 1 ، ص 69 - البدر الطالع ، ج 1 ، ص 422 - ايضاح المكنون ، ج 2 ، 520 - معجم المؤلفين ، ج 1 ، ص 86 - هدية العارفين ، ج 1 ، ص 40 .
( 2 ) ادبيّات فارسى بر مبناى استورى ، ص 222 ، جلد 1 ، ص 190 اصل منبع روسى .
( 3 ) فهرست كتابخانه عمومى مسجد اعظم قم نوشته رضا استادى ، ص 348 .