است ، در مشهد مقدّس به امامت جمعه و جماعت ، و تدريس و تعليم معارف الهى و اسلامى مىپرداخته است . سيّد عبد اللّه شوشترى ، شرح حال او را در الفيض القدسى ، در آخر فصل چهارم به تفصيل آورده است . « 1 » و در الكواكب المنتشره ، ص 283 تا 286 ، به تفصيل به شرح حال و تأليفات متعدّد وى پرداخته است ، كه از تأليفات او ، حاشيه بر تفسير بيضاوى ، و حاشيه بر اصول كافى ، و حاشيه بر شرح لمعه را نام مىبرد . « 2 » از ديگر تأليفات او ، مىتوان به كتب زير اشاره نمود :
1 . الاجتهاد و التّقليد ، كه در ، ج 1 ، ص 271 الذّريعة ، معرّفى شده است .
2 . تفسير آيهء شريفهء
وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
، ( آيهء 124 سورهء بقره ) .
پيرامون اين آيهء شريفه ، در ارتباط با مسألهء امامت و ولايت ، رسالهء مختصرى نوشتهاند ، كه اين رساله پيوست نسخهاى از عيون أخبار الرّضا در كتابخانهء آستان قدس رضوى ( ع ) ، موجود مىباشد . « 3 »
3 . رسالهاى در مقام ردّ امام فخر رازى ، در اثبات افضل بودن نخستين آنان به نگارش درآمده است ، و محور گفتار او آيهء شريفهء
وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى * الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرى
( سورهء أعلى ، آيات 11 و 12 ) ، قرار گرفته است . اين رساله نزديك 3000 بيت ، مىگردد . كتابت نسخهء رضوى ، در اواسط ماه محرّم 1124 ه . ق بوده است . « 4 »
مرحوم مدرّس ، نيز در ريحانة الأدب ، شرح حال او را آورده است ، و او را از تلامذهء علّامهء مجلسى ، و روايتگران از او ثبت مىكند ، و تعدادى از تأليفات او را ، از آن ميان ، حاشيه بر تفسير بيضاوى ، را نام مىبرد ، ولى بر خلاف صاحب الذّريعة و ديگران ، تاريخ وفات او را سال 1106 ه . ق ، هجرت معرّفى مىنمايد . « 5 »
469 . تفسير غفران صدر الدّين قمى [ م 1165 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيّد محمّد بن باقر بن محمّد على رضوى همدانى غروى ، معروف به صدر الدّين قمى ، يكى از اعلام تفسيرى قرن دوازده هجرى مىباشد . او استاد استاد كلّ ، وحيد بهبهانى ، ( متوفّى 1205 ه . ق ) مىباشد .
او از اعلام دورهء فترت بين باقرين ، [ محمّد باقر مجلسى ، ( 1037 ه . ق - 1110 ه . ق ) و محمّد باقر بهبهانى ، ( 1118 - 1205 ) ( قدس سرهما ) ] ، مىباشد . شرح حال او در روضات الجنّات ، و الذّريعة ، ج 1 ، كد 1077 ، آمده است . او تأليفات و آثارى دارد :
1 . رسالهاى در حديث ثقلين ، ( الذّريعة ، ج 11 ، كد 1118 ) ، كه گفتگويى بين او و مولى اسماعيل خواجويى در پى مراسلاتى انجام پذيرفته است .
2 . شرح وافيهء تونيّه ، ( الذّريعة ، ج 14 ، كد 2029 ) .
3 . رسالهاى در تفسير آيهء شريفهء
إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ
، ( الذّريعة ، ج 4 ، كد 1367 ) .
4 . رسالهاى در تفسير آيهء
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
، ( الذّريعة ، ج 4 ، كد 1379 ) .
5 . رسالهاى در معراج جسمانى ، ( الذّريعة ، ج 21 ، كد 4735 ) .
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 6 ، ص 42 ، كد معرّفى 199 .
( 2 ) الكواكب المنتشره ، ص 283 - 286 .
( 3 ) الذّريعة ، ج 4 ، ص 323 ، كد معرّفى 1356 .
( 4 ) الذّريعة ج 26 ، ص 216 ، كد معرّفى 1091 - الذّريعة ، ج 24 ، ص 322 ، كد معرّفى 1356 - معجم مؤلّفي الشّيعة ، ص 367 .
( 5 ) ريحانة الأدب ج 5 ، ص 381 .