نسخه در فهرست كتابخانه ، ج 7 ، ص 217 ، معرّفى شده است .
* چاپ تفسير
اين تفسير ، در تاريخ 1317 ه . ق ، به قطع رحلى چاپ سنگى شده است ، و در سال 1383 ه . ق ، براساس حروف چاپى ، در سه جزء ، به طبع رسيده است . « 1 »
465 . تفسير خوزانى [ م 1155 ه . ق ]
مؤلّف آن ، مولى محمّد ابراهيم بن غياث الدّين محمّد خوزانى قاضى اصفهانى ، يكى از اعلام تفسيرى ، قرن دوازدهم هجرى مىباشد . تفسير او پيرامون آيهء شريفهء
وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
( سورهء اعراف ، آيهء 204 ) مىباشد .
مؤلّف آن ، كه نخست قاضى شهر اصفهان بود ، و سپس به قضاوت عسكر نادرى درآمد ، يكى از افرادى است ، كه پيرامون تفسير قرآن مجيد ، تا حدودى فعّاليّت نموده است ، و رسالهء تفسيرى نوشته است ، كه سرآغاز آن با « الحمد للّه ربّ العالمين » ، شروع مىگردد .
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در الذّريعة مىنويسد : « من اين تفسير را در ضمن مجموعهاى در كتابخانهء حاج عماد فهرسى ، مؤلّف « أمان الحثيث في دراية الحديث » ، در مشهد مقدّس رضوى ( ع ) ، ديدهام . او تمام كتابهاى خود را وقف كتابخانهء آستان قدس رضوى ( ع ) ، نموده است ، و در سال 1155 ه . ق ، از دنيا رخت بربسته است . » « 2 »
برخى مىگويند ، او به امر نادر شاه به صورت مسموم درگذشته است . « 3 »
در الكواكب المنتشره ، آمده است : « خوزانى ، منسوب به خوراسگان از توابع اصفهان مىباشد .
نسب او به ملوك خوزان كه در محاسن اصفهان ، مورد اشاره واقع شده است ، منتهى مىگردد . او سلسلهء نسب خود را در مجموعهء اجازاتى كه در الذّريعة ، ج 20 ، رقم 1902 ، معرّفى شده ، ذكر كرده است ، و اين اجازه در كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، در قم موجود است ، آنگونه كه در فهرست آن ، ج 16 ، ص 62 ، و 65 ، آمده است . او نخست قاضى دادگاه اصفهان ، سپس قاضى عسكر در سپاه نادر بوده است . آنگاه مورد غضب نادر واقع شده است ، و چندى پيش از كشته شدن خويش ، دستور قتل او را صادر كرده است . قزوينى ، در تتميم أمل الآمل ، ص 57 ، او را به عنوان يگانهء عصر خويش ، در فقه و اصول و حكمت ، و فرد دقيق النّظر ، معرّفى مىنمايد ، و از تصانيف او ، رسالهاى در تحريم غنا ، و رسالهاى در مورد درهم و دينار مىباشد ، كه آيا آنها قيمى هستند ، يا مثلى ؟ « 4 »
و ديگر رسالهاى در تفسير آيهء شريفهء
وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
، ( سورهء اعراف آيه 204 ) و رسالهاى در مشروعيّت تلقين اطفال
هامش
( 1 ) مجلّهء تراثنا ، شمارهء 18 ، ص 120 ، مقالهء حجّة الإسلام آقاى حائرى . علاوه بر منابع فوق ، شرح حال او را مىتوان در : تتميم أمل الآمل ، ص 59 - روضات الجنّات ، ج 1 ، ص 86 - ايضاح المكنون ، ج 1 ، ص 5 - هدية العارفين بغدادى ، ج 1 ، ص 172 - كشف الحجب و الأستار ، ص 126 - لؤلؤة البحرين ، ص 112 - نجوم السّماء ، ص 235 - الفوائد الرّضوية ، ص 14 - اعيان الشّيعة ، ج 1 ، ص 137 - مرآة الكتب ، ج 2 ، ص 4 - الذّريعة ، ج 13 ، ص 156 ، و ج 17 ، ص 161 - ريحانة الأدب ، ج 3 ، ص 359 - معجم المؤلّفين ، ج 1 ، ص 163 - اعلام زركلى ، ج 1 ، ص 95 - فهرس المطبوعات العربيّة خانبابا مشار ، ص 712 - طبقات أعلام الشّيعة ، ج 5 ، ( قرن 11 ) ، ص 166 - تراجم الرّجال ، ج 1 ، ص 488 ، كد معرّفى 900 .
( 2 ) الذّريعة الى تصانيف الشّيعة ، ج 4 ، ص 323 ، كد معرّفى 1359 .
( 3 ) مفسّران شيعه ص 161 .
( 4 ) الذّريعة ج 8 ، رقم 571 .