است . صاحب الذّريعة مىنويسد : « اين تفسير ، كه گاهى به آن « مشكاة الأنوار » ، نيز گفته مىشود ، تفسير بزرگ و ارزشمندى است ، كه اكتفا به مأثورات ، از متون اخبار نموده است . ولى فقط مقدّمات اين تفسير ، تمام شده است ، و آن در نسخهاى پيش شيخ و استاد ما ، شيخ نورى ( ره ) ، موجود است ، كه از اوائل سورهء فاتحه ، تا اواسط سورهء بقره ، در يك مجلّد بزرگ ، قرار گرفته است ، و در نسخهء ديگر ، تا آيهء چهارم از سورهء نساء آمده است ، آيهء شريفهء
مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ
( سورهء نساء ، آيه 3 ) . مجلّد اوّل آن ، در سال 1303 ه . ق ، در ايران به طبع رسيده است ، و آن بيش از بيست هزار بيت مىباشد ، و چاپ آن به شيخ عبد اللّطيف كازرونى ، نسبت داده شده است ، چون مباشر طبع آن اطّلاع نداشته است . امّا خود تفسير ، من از آن ، دو نسخه ديدهام :
1 . نسخهء شيخ بزرگوار ما ، كه به خطّ خود شيخ حسين نورى است ، كه آن را از نسخهء خزانهء غرويّه ، استنساخ نموده است ، و آن در كتابخانهء آية مجدّد شيرازى ، بوده ، و سپس آية اللّه ميرزا محمّد تهرانى عسكرى ، ابتياع نمودهاند ، و آن تفسير امروز در كتابخانهء سامرّاء ، موجود است . مجلّد اوّل آن كه قريب به بيست هزار بيت است ، مشتمل بر مقدّمات سهگانه مىباشد ، كه نظير آن نوشته نشده است .
2 . نسخهء ديگرى كه من ديدهام ، و آن نيز تا آيهء چهارم از سورهء نساء است ، با خطّ نامطلوب نوشته شده است ، و آن وقف ميرزا ابو القاسم كلباسى ، در سال 1307 هجرى است ، كه اكنون در كتابخانهء علّامه شيخ على كاشف الغطاء ، موجود مىباشد . » « 1 »
ديگر آثار او مىتوان به كتابهاى زير اشاره نمود :
1 . شرح الكفاية .
2 . شريعة الشّيعة و دلائل الشّريعة .
3 . الفوائد الغرويّة .
4 . ديوان شعر در مراثى و مدايح . « 2 »
* گفتار صاحب ريحانة الأدب
مرحوم مدرّس ، مىنويسد : « تفسير مرآة الأنوار ، از اوّل قرآن تا اواسط سورهء بقره مىباشد . تفسيرى است ، متين و استوار . خود مقدّمات تفسير ، كتابى نافع و پرفايده ، در حدود 20 هزار سطر مىباشد ، و در تهران ، به سال 1295 ه . ق ، به چاپ رسيده است ، و آن را اشتباها به مقدمهء تفسير برهان بحرانى ، شهرت دادهاند ، و تأليف آن را به شيخ عبد اللّطيف كازرونى ، نسبت دادهاند . شريف ابو الحسن ، جدّ عالى مادرى شيخ باقر ، پدر صاحب جواهر مىباشد ، و عنوان شريف ، جهت سيادت مادرش سيّده آمنه است ، كه از سادات عالىدرجات ، خواهر امير محمّد صالح خاتونآبادى ، داماد مجلسى است . » « 3 »
* گفتار صاحب معارف الرّجال
صاحب معارف الرّجال ، مىنويسد : « او تأليفاتى دارد ، يكى ضياء العالمين ، در امامت ( مخطوط ) ، و ديگرى كتاب مرآة الأنوار ، در تفسير ، ناتمام تا اواسط سورهء بقره ، نزديك 20 هزار سطر و مملوّ او فوائد فراوان مىباشد ، و در سال 1295 ه . ق ، در تهران به چاپ رسيده است . شايع نمودهاند ، كه مقدّمهء تفسير البرهان مىباشد ، كه به آن الحاق شده است . و بازگفتهاند ، صاحب آن عبد اللطيف كازرونى ، مىباشد ، و حقّ اين است ، كه آن ، تأليف ابو الحسن الشريف ، مىباشد ، كه در سال 1138 ه . ق ، از دنيا رخت
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 20 ، ص 264 ، كد معرّفى 2893 .
( 2 ) منبع فوق .
( 3 ) ريحانة الأدب ج 3 ، ص 211 و 212 .