عناوين برخى از سلاطين صفوى مصدّر مىباشد .
پس از نگارش آن در شعبان 1104 ه . ق ، به مقابله پرداخته است ، و در آغاز آن يك برگ ناقص يا زايد دارد ، كه پيش برخى از طلّاب در نجف بود . » « 1 »
402 . تفسير شيخ محمّد بن حسن حرّ عاملى [ م 1104 ]
عالم وارسته ، محدّث بصير ، و محقّق خبير ، شيخ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، صاحب « وسائل الشّيعة » يكى از اعلام تفسيرى قرن دوازدهم هجرى مىباشد . او علاوه بر تأليفات متعدّده و مهمّه ، كه مشهورترين آنها ، « تفصيل وسائل الشّيعة الى تحصيل مسائل الشّريعة » ، در 20 مجلّد ، يكى از كتب متداول و روزنياز فضلاء و اهل علم است ، درعينحال ، وى داراى چند اثر قرآنى است ، كه با اختصار به آنها اشاره مىشود :
1 . تفسير برخى از آيات قرآن .
2 . تواتر القرآن الكريم .
3 . الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة ، در اين كتاب از 64 آيهء شريفه در اثبات رجعت ، استفاده شده است .
* ديگر تأليفات
او علاوه بر تأليفات قرآنى فوق ، كتابهاى متعدّدى نيز دارد ، كه مجموعا به 52 جلد ، بالغ مىگردد ، كه در پيشگفتار أمل الآمل ، به قلم حجّة الإسلام و المسلمين ، آقاى سيّد احمد اشكورى معرّفى ، و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتهاند . « 2 »
صاحب معجم المؤلّفين ، او را به عنوان مورّخ ، فقيه ، محدّث ، متكلّم و جامع علوم معرّفى مىنمايد ، و مىگويد : « او در مشغره از توابع لبنان به دنيا آمد ، به جبع منتقل شد ، و در مشهد امام رضا ( ع ) ، از دنيا رفت . از تصانيف او : الدّر المسلوك في أخبار الأئمّة و الاوصياء و الخلفاء و الملوك ، أمل الآمل في علماء جبل عامل ، الجواهر السنية في الأحاديث القدسيّة ، الايقاظ من الهجعة بالبرهان على الرّجعة ، بداية الهداية في أحكام الفقه و الشّريعة ، مىباشد . » « 3 »
403 . نور الأنوار سيّد محمد نجفى [ زنده در 1107 ه . ق ]
مؤلّف آن ، رضي الدّين ، سيّد محمّد بن محمّد تقى حسينى نجفى ، از اعيان تفسيرى قرن دوازدهم هجرى مىباشد .
او كه از شاگردان مرحوم شيخ حرّ عاملى ، و صاحب نور الثّقلين مىباشد ، داراى تفسيرى است .
اين تفسير پس از ايراد دوازده مقدّمه ، قبل از آغاز ، وارد تفسير آيات مىشود ، در ذيل هر آيه ، مباحث قرائت ، تركيب ، اقوال ، و روايات را به ترتيب مىآورد . اين تفسير ، كه از تفاسير مأثوره ، شمرده مىشود ، به زبان عربى است ، و يك نوع تفسير مزجى و تلفيقى مىباشد ، و در چند جلد قرار گرفته است ، و دربارهء علوم قرآنى نيز ، مطالبى دارد . ولى با تأسّف فراوان ، در مباحث علوم قرآنى ، به اثبات نقصان داشتن قرآن و ردّ مقولههاى شيخ صدوق و شيخ طوسى ( قدّس سرهما ) ، مىپردازد ، كه خود جاى سخن دارد و پذيرفتنى نيست .
اين كتاب ، تفسير مزجى مفصّلى است . گويا در 4 مجلّد بزرگ ، قرار دارد .
آغاز نسخه : « سورة آل عمران ، مدنيّة بالاتّفاق و آيها مائتان و الخلاف في سبع آيات . . . »
هامش
( 1 ) طبقات اعلام الشّيعة ، ص 737 .
( 2 ) أمل الآمل ج 1 ، پيشگفتار به قلم حجّة الإسلام و المسلمين سيّد احمد حسينى اشكورى ص 28 - 33 .
( 3 ) معجم المؤلّفين ص 204 و 205 .