انجام : « العيّاشي عن أبى جعفر و أبى عبد اللّه ( ع ) ، يقولان : لا تجهر بصلاتك الآية . » « 1 »
صاحب تراجم الرّجال گويد : در حاشيهاى كه بر تفسير او در مقام معرّفى وى نوشتهاند ، چنين آمده است : « عالم فاضل ، محقّق جليل القدر عظيم المنزلة ، زاهد پرهيزگار ، از مدرّسين و محدّثين و امام جماعت تخت فولاد اصفهان ، ( در آن مسجدى كه به نام خود وى شهرت يافته است . ) وى از محضر شيخ صالح بن عبد الكريم بحرانى ، و شيخ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، و شيخ قاسم بن محمّد كاظم ، تلمّذ و كسب اجازه نموده است . و به شيخ احمد بن حسن حرّ عاملى ، ( متوفّى 1106 ) ، اجازهء روايتى داده است . » « 2 »
صاحب كتاب فوق مىافزايد : « او عنايت و اهتمام كاملى به احاديث اهل بيت ( ع ) ، داشته است ، و از تأليفات ايشان : تفسير قرآن كريم و جامع احكام در مسائل حلال و حرام ، مىباشد ، كه كتاب صلاة آن در سال 1105 ه . ق ، پايان پذيرفته است . » « 3 »
* مراكز نگهدارى
اين تفسير ، تحت شمارهء 2998 ، در كتابخانهء آية اللّه مرعشى در قم ، نگهدارى مىشود ، و از سورهء آل عمران تا سورهء كهف مىباشد و تفسير ممزوجى است ، در 4 جلد بزرگ كه به جنبههاى ادبى بيشتر مىپردازد ، و احاديث را با تصريح به منابع آن ، ذكر مىنمايد . « 4 » اين تفسير همچنين در مشهد مقدّس ، طبق فهرست كتابخانهء نوّاب ، و كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ج 4 ، ص 459 ، تحت شمارهء 1567 - 1566 از سورهء كهف تا آخر سورهء الفاطر ، و در قم ، فهرست كتابخانهء آية اللّه گلپايگانى ( ره ) ، ج 2 ، ص 190 ، تحت شمارهء 1578 ، معرّفى شده است . « 5 »
نسخهاى كه در قم وجود دارد ، طبق معرّفى فهرستنگار آن ، تا پايان سورهء بقره مىباشد ، و چند برگى هم از تفسير آيهء
قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي
( سورهء اسراء ، آيهء 100 ) ، موجود مىباشد .
آغاز آن : « الحمد للّه الّذي خلق الإنسان في أحسن التّقويم . . . » مىباشد . اين كتاب در 245 صفحهء رحلى ، قرار دارد . « 6 »
404 . و 405 . تفاسير سيّد هاشم بحرانى [ م 1107 ق ]
مؤلّف بزرگوار آنها ، محدّث خبير و مفسّر بصير ، مرحوم سيّد هاشم بن سيّد سليمان بحرانى ، يكى از اعيان تفسيرى اوايل قرن دوازدهم هجرى مىباشد .
ايشان فرد عالم و فاضل و اخبارى متورّعى بود ، كه رياست و زعامت منطقهء جنوب پس از فوت شيخ محمّد بن ماجد به او رسيد . او در تولّى امور حسبيّه ، و امر به معروف و نهى از منكر جديّت فراوان داشت ، و در راه اجراى احكام خدا ، كوچكترين مسامحهاى را نمىپذيرفت . هرگز شماتت شماتتكنندگان ، از اجراى حكم ، او را بازنمىداشت . او بر سلاطين و ستمگران سختگير بود .
وى داراى آثار متعدّدى است ، كه دو اثر او ، پيرامون قرآن مجيد مىباشد :
هامش
( 1 ) فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، ج 8 ، ص 172 ، كد 2998 .
( 2 ) تراجم الرّجال ، تأليف سيّد احمد حسينى اشكورى ، ج 2 ، ص 551 ، كد معرّفى 1028 ، چاپ كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، 1414 ه . ق .
( 3 ) منبع فوق .
( 4 ) التّراث العربي في خزانة مخطوطات مكتبة آية اللّه المرعشى ، ج 2 ، ص 91 .
( 5 ) فهرست كتابخانهء رضوى ( ع ) ، ج 4 ، ص 459 .
( 6 ) فهرست كتابخانهء آية اللّه گلپايگانى ( قدس سرّه ) ، تأليف رضا استادى ، ج 2 ، ص 190 .