پيدا نمود ، به شيخ فاضل بحرانى ، ( شايد مقصود شيخ صالح بحرانى ، يا سيّد ماجد بحرانى ، مشهور مىباشد ) ، گفتم : « اگر اين تفسير قابل آن بود كه بنويسم ، آن را مىنوشتم ، و گرنه آن را رها مىساختم . » او در پاسخ من گفت : « ما دام كه نويسندهء آن زنده است ، به پشيزى نمىارزد ، ولى هنگامى كه وفات نمود و از دنيا رفت ، نخستين فردى كه از آن يادداشت برمىدارد ، خود بنده هستم . » اين سخن او بازگوكنندهء حرف دل من بود . » سپس انشاد مىنمايد :
« ترى الفتى ينكر فضل الفتى * ما دام حيّا فإذا ما ذهب
لجّ به الحرص على نكتة * يكتبها عنه بماء الذّهب » « 1 »
( ترجمه : فردى فضيلت فرد ديگرى را ، مادامىكه زنده است ، انكار مىنمايد ، ولى آنگاه كه از دنيا رفت ، حرص و ولع او را وامىدارد ، كه اثر او را با آبطلا بنويسد ) .
4 . گفتار محدّث قمى :
مرحوم شيخ عبّاس قمى ، دربارهء او مىنويسد :
« صاحب تفسير نور الثّقلين ، عالم جليل ، فاضل نبيل ، فقيه محدّث ، مفسّر ورع ، شيخ عبد علىّ بن جمعه عروسى حويزى ، ساكن شيراز ، معاصر با علّامهء مجلسى ، و يكى از اساتيد سيّد جزايرى است . » « 2 »
5 . گفتار مرحوم استاد مطهّرى :
مرحوم شهيد مطهّرى در كتاب خدمات متقابل اسلام و ايران ، در حقّ نويسندهء تفسير گويد :
« نويسندهء آن ، يكى از علماى حويزه است ، كه در شيراز سكونت داشته است ، معاصر با مرحوم مجلسى و شيخ حرّ عاملى ، است . در اين تفسير نيز ، عنايت به نقل اخبار و احاديث است . نام مؤلّف ، شيخ عبد على جمعه است . تاريخ دقيق وفاتش ، معلوم نيست . » « 3 »
6 . گفتار صاحب معجم المؤلّفين :
عمر رضا كحّاله ، شرح حال او را ، به اختصار آورده است ، و از تأليفات او ، تنها نام تفسير او را ذكر مىكند . او را به عنوان فرد فاضل ، مقيم شيراز ، معرّفى مىنمايد و گويد : « او در سال 1065 ه . ق ، زنده بوده است . » « 4 »
* چاپهاى متعدّد
اين تفسير ، بارها و بارها در ايران و خارج آن ، به چاپ رسيده است ، و اخيرا در سال 1412 ه . ق ، با توضيح و تصحيح و تعليق دانشمند محترم و پركار ، حجّة الإسلام و المسلمين آقاى رسولى محلّاتى ، در 5 مجلّد ، ( حدود 4000 صفحهء وزيرى ) ، توسّط انتشارات اسماعيليان قم ، چاپ و انتشار يافته است .
متأسّفانه اشتباهى در تاريخ وفات مؤلّف ، رخ داده است ، و وفات او را 1112 ه . ق ، معرّفى نمودهاند ، و اين تاريخ درست ، سال درگذشت شاگرد او ، سيّد نعمة اللّه جزايرى مىباشد ، آنچنانكه در متن گذشت ، تاريخ وفات او دقيقا مشخّص نيست .
344 . تقريظ شوشترى بر نور الثّقلين [ زنده در 1073 ه . ق ]
نويسندهء آن ، عبد الرشيد بن نور الدّين طبيب شوشترى ، يكى از علما و نويسندگان قرن يازدهم هجرى مىباشد . او آثار و تأليفاتى دارد ، كه يكى از آنها ، شرح استبصار ، و سوانح البال ، كه در مورد
هامش
( 1 ) روضات الجنّات ج 4 ، ص 213 و 214 .
( 2 ) هديّة الأحباب ، چاپ مكتبهء صدوق تهران ، 1362 ه .
ش ، ص 171 .
( 3 ) خدمات متقابل اسلام و ايران ، ص 410 .
( 4 ) معجم المؤلّفين ج 5 ، ص 265 .
علاوه بر منابع فوق ، شرح حال او را مىتوان از : الذّريعة ، ج 24 ، ص 365 - طبقات أعلام الشّيعة ، ص 331 - بروكلمان ، ج 11 ، ص 412 و منابع ديگر استفاده نمود .