الجامع العبّاسى و حاشيه بر جامع عبّاسى مىباشد . « 1 »
* نگهدارى اين تفسير
اين تفسير در فهرست كتابخانهء آية اللّه مرعشى نجفى ( ره ) معرّفى شده است . « 2 »
* گفتار شيخ حرّ عاملى در حقّ او
صاحب أمل الآمل در حقّ او مىنويسد : « شيخ محمّد بن علىّ بن خاتون عاملى عيناثى ، ساكن حيدرآباد . او عالم ، فاضل ، ماهر ، محقّق ، اديب ، عظيم الشّأن ، جليل القدر ، و جامع فنون بوده است ، و تأليفات و آثارى دارد ، كه شرح إرشاد ، ترجمهء كتاب الأربعين شيخ بهائى و تعداد ديگر ، از آثار اوست . او در عصر ما ، از دنيا رفته است ، ولى من او را نديدهام . او معاصر شيخ بهائى ، ( متوفّى 1030 ه . ق ) بود و شيخ در نسخهء ترجمهء كتاب اربعين خود ، به سال 1027 ه . ق ، انشاء لطيفى در حقّ او و ترجمهء او نوشته است ، كه شامل مدح و ثناى خود او و ترجمهاش مىباشد . » « 3 »
كتاب شرح اربعين او ، داراى نكات ادبى و اشعار اخلاقى و تربيتى و داراى نثر و سبك ويژهء آن عصر مىباشد ، و اخيرا با ويراستارى جديدى ، به چاپ رسيده است .
* گفتار محدّث قمى در حقّ او
مرحوم شيخ عبّاس قمى ، در هديّة الأحباب دربارهء او مىنويسد : « ابن خاتون به چند نفر اطلاق مىشود :
1 . احمد بن محمّد بن عليّ بن محمّد بن محمّد بن خاتون عاملى ، عالم جليل ، كه روايت مىكند از او شهيد ثانى ، و او از محقّق كركى .
2 . جمال الدّين احمد بن نعمت اللّه بن علىّ بن احمد بن خاتون ، صاحب مقتل الحسين ( ع ) .
3 . محمّد بن علىّ بن خاتون ، و او اشهر ايشان است ، و اوست عالم فاضل ، اديب ، صاحب شرح ارشاد و ترجمهء كتاب اربعين شيخ بهائى و همعصر او . او در حيدرآباد ، سكنى داشت ، و نسخهاى از ارشاد علّامه ، به خطّ او نزد من است ، و تاريخ كتابت آن ، پنجم محرّم سنهء 1068 ه . ق ، است . » « 4 »
* عمر طولانى
اين سخن محدّث بزرگوار مىرساند ، كه او عمر طولانى داشته است ، كه پس از معاصر خود ، مرحوم شيخ بهائى ، مدّتى حيات داشته است ، يعنى حدّ اقل تا سال 1068 ه . ق ، زنده بوده است .
338 . تفسير نور الدّين جبعى عاملى [ م 1068 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيّد نور الدّين علىّ بن على موسوى عاملى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن يازدهم هجرى مىباشد .
او بنا به معرّفى صاحب الذّريعة ، برادر صاحب مدارك از طرف پدر ، و برادر صاحب معالم از طرف مادر مىباشد . بنا به اظهار او ، همسر شهيد ثانى پس از شهادت وى ، با پدر صاحب مدارك ازدواج كرده است . او از محضر پدر و برادرانش ( صاحب مدارك و صاحب معالم ) تلمّذ نموده است .
در أمل الآمل آمده است : « او تأليفاتى دارد ، كه از آنهاست : كتاب المختصر النّافع ، و الفوائد المكيّة و
هامش
( 1 ) معجم مخطوطات الشّيعة حول القرآن ، ص 18 .
( 2 ) فهرست كتابخانهء آية اللّه مرعشى 1 ، ج 5 ، ص 31 ، زير عنوان 1628 .
( 3 ) معجم رجال الحديث ج 16 ، ص 327 ، تحت كد 11298 .
( 4 ) هديّة الأحباب تأليف شيخ عبّاس قمى ، چاپ كتابخانهء صدوق تهران ، ص 55 .