أمل الآمل ، در توصيف او گويد : « او فاضل ، عالم محقّق ، داراى تأليفاتى است ، كه از آنهاست : شرح آيات الأحكام ، شرح خلاصة الحساب ، و شرح الألفيّة ، شرح الزّبدة ، و شرح الجعفريّة . . . » « 1 »
* گفتار صاحب رياض العلماء
صاحب رياض ، در حقّ او گويد : « او شيخ الإسلام دارالمؤمنين استرآباد بود ، سپس ، با تحريك محمّد باقر استرآبادى ، او را از آن شهر بيرون كردند . او شكايت پيش شاهعبّاس برد ، و چون شاه مريد محمّد باقر بود ، دستور داد ، او را از مملكتش بيرون كنند . پس از فوت شاه ، در سال 1038 ه . ق ، او به كاظمين موطن اصلى خود بازگشت . حكّام بغداد ، به ويژه بكتاش ، احترام او را داشتند ، پيش از آنكه سلطان مراد اين شهرها را بگيرد ، او در سال 1048 ه . ق ، خارج شد و در بلاد عجم سكونت ورزيد . » « 2 »
* گفتار صاحب روضات
مرحوم خوانسارى ، در روضات ، او را توصيف و تمديح نموده است و گويد : « او از علماى معتمد و از فضلاى مجتهد ، صاحب تحقيقات عاليه و تدقيقات عميقه در فقه و اصول و حديث ، رياضى و تفسير ، مىباشد . بنا به اظهارات صاحب تنقيح المقال ، او نخست در كاظمين بود ، سپس به اصفهان مهاجرت نمود ، و غالبا در دروس شيخ بهايى ، حضور داشت ، تا اينكه از خواصّ اصحاب و نزديكان او شد . به امر و اشارهء او ، كتاب « غاية المأمول في زبدة الأصول » ، را تأليف نمود . » « 3 »
* ديگر تأليفات او
او داراى تأليفات متعدّدى است ، كه برخى از آنها به اين ترتيب مىباشد :
1 . غاية المأمول في زبدة الاصول ، در اصول فقه ، كتابى بسيار خوب و مىباشد ، و داراى چهارده هزار سطر است .
2 . شرح كبير ، بر رسالهء خلاصة الحساب استادش ، شيخ بهايى ( ره ) .
3 . شرح جعفريه ، فقه الصلاة تأليف شيخ على كركسى .
* نسخههاى موجود
طبق تتبّع فاضل معاصر ، آقاى حائرى خرّمآبادى ، نسخههاى اين كتاب در مراكز زير موجود مىباشد :
1 . كتابخانهء آية اللّه العظمى حكيم ، در نجف اشرف ، تحت شمارهء 129 ، تاريخ كتابت آن 1043 ه . ق ، نام آن در جلد پنجم نسخههاى خطّى ، ص 424 آمده است .
2 . كتابخانهء علّامه ، شيخ محمّد رضا مظفّر ( ع ) ، با خطّ ناصر بن فضل اللّه . تاريخ تحرير آن 24 رمضان 1044 ه . ق ، مىباشد ، و در پايان آن ، اجازه با خطّ مؤلّف به شاگردش شيخ شاهين ، ذكر شده است . تاريخ اجازه ، در ذىالحجّه 1044 ه . ق ، مىباشد . اين نسخه در جلد 20 الذّريعة ، ص 378 معرّفى شده است .
3 . اين كتاب با همّت كتابخانهء مرتضوى تهران در 4 مجلّد با مقدّمهء شيخ محمّد باقر شريفزاده و پيشگفتار آية اللّه مرعشى به نام « منهج الرّشاد في ترجمة الفاضل الجواد » چاپ و انتشار يافته است . « 4 »
* وفات او
در اعيان الشّيعة ، آمده است كه وفات او در سال
هامش
( 1 ) تعليقهء أمل الآمل ص 112 و 113 ، كد معرّفى 1049 .
( 2 ) رياض العلماء ج 1 ، ص 118 .
( 3 ) طبقات أعلام الشّيعة ص 127 .
( 4 ) مجلّهء تراثنا ، شمارهء 4 ، سال 4 ، ص 143 و 144 .