* ديگر آثار قرآنى او
مرحوم صدر المتألّهين ، علاوه بر تفسير ، تعدادى از سورههاى مباركهء قرآن ، كه اكنون در مجموعهء هفت جلدى ، ارائه شده است ، آثار قرآنى ديگرى نيز دارد ، كه يكى از آنها « متشابه القرآن » ، مىباشد .
اين كتاب - چنان كه از نامش پيداست - پيرامون متشابهات قرآن مجيد ، مىباشد كه در آغاز آن آمده است : « تباركت بالتّقديس و التّنزيه عن المثل و الشّبه » ، اين رساله در حجم كوچكى ، در حدّ 500 سطرى واقع شده است ، و در كتابخانهء اهدايى سيّد مشكات ، در تهران موجود است ، و در بين كتابهاى حاج سيّد نصر اللّه ، اخوى ، در تهران نيز رؤيت شده است ، كه همراه با تعداد ديگرى از رسائل مؤلّف ، موجود بوده است .
مستفاد از متن كتاب متشابه القرآن آن است ، كه اين كتاب پس از تفسير فوق ، نگارش يافته است ، چون در آن كتاب اشارهاى به وجود تفسير شده است . « 1 »
* چاپ جديد
پس از چاپ و استنساخهاى مكرّرى كه از اين تفسير ، تاكنون به عمل آمده است ، كه جدول مراحل تدريجى آن ، در چاپ اخير ، منعكس و بازگو شده است ، با همّت و تلاش فاضل مكرّم و تلاشگر علم و عمل ، جناب آقاى محسن بيدار ، و با تحقيقات و كوششهاى فاضل نامدار ديگر ، جناب آقاى محمّد خواجوى ، متفرّقات و پراكندههاى اين تفسير ، تحت عنوان و پوشش واحد ، به نام « تفسير القرآن الكريم » درآمده است ، با سعى و كوشش انتشارات بيدار قم ، همراه تعليقات حكيم نامور الهى ، مرحوم حاج ملّا على نورى ، با فهارس ، عناوين ، احاديث ، اعلام ، موضوعات ، اصطلاحات ، فهرست كتاب و منابع ، در 7 مجلّد قطور و بزرگ ، با استخراج منابع و مدارك آيات و روايات و كتب منقوله ، در سال 1364 ه . ش ، چاپ و انتشار يافته است . « 2 » خداوند متعال به اين عزيزان توفيق عنايت كند ، تا در مورد ديگر ميراثهاى ارزشمند تفسيرى نيز ، چنين گام شايسته را ، بردارند .
328 . تفسير احمد بن عبد الحىّ [ م 1052 ق ]
مؤلّف آن ، احمد بن عبد الحىّ الشّريف ، يكى از اعلام قرن يازدهم هجرى مىباشد . او اين تفسير را ، بنام شاه صفوى ، تأليف و به مجلس اعتماد الدّولة اهدا نموده است .
* آغاز آن
در آغاز اين تفسير مىگويد : « حمدى ، چون كلمات طيّبات ربّانى بىغايت ، و شكرى ، مانند معانى قرآن بىنهايت . » اين تفسير ، داراى مقدّمهاى در لغات و اعراب آيه ، در سه فصل و يك خاتمه تنظيم و تدوين شده است : فصول آن : 1 . اسرار آيه . 2 . اخبار وارده پيرامون آن آيه . 3 . اختلاف قرائات ، خاتمهء كتاب در خواصّ و اسرار و فضائل آيه كه در اين مورد ، 17 حديث شريف ، آورده شده است . نسخهء تفسير آية الكرسى ناتمام ، و اين كتاب از كتابهاى كتابخانهء مرحوم ميرزا محمّد تهرانى ، در سامرّاء بوده است . « 3 »
329 . تفسير حكيم اردستانى [ زنده در ، 1058 ه . ق ]
مؤلّف آن ، سيّد امير معزّ الدّين ، محمّد بن امير ظهير الدّين ، محمّد حسين اردستانى ، نزيل حيدرآباد دكن ،
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 25 ، ص 188 .
( 2 ) پيشگفتار تفسير ملّا صدرا ، ص 110 و 111 .
( 3 ) ملحق الذّريعة ج 26 ، ص 215 .