1052 ه . ق ، ايّام سلطنت شاه صفى صفوى ، واقع شده است .
تفسير فوق ، دربارهء آيات مربوط به روزه و روزهدارى است . خود مؤلّف تفسير فوق را كه به عربى بوده است ، در سال 1046 ه . ق ، به زبان فارسى برگردانده است ، و ترجمهء فارسى آن هماكنون در كتابخانهء آستان قدس رضوى ، تحت شمارهء 2285 ، زير عنوان « رفع اللّثام » ، موجود مىباشد . آغاز كتاب ، پس از بسمله ، اين گونه شروع مىشود : « شايستهء تقديم در هر كتابى ، و سزاوار تصدير در هر خطابى ، حمد واجبى است ، كه . . . » .
پايان آن : « و الحمد للّه على نعمة الإتمام و صلّى اللّه على سيّدنا و مولانا محمّد و آله الطّهر الكرام . »
نسخهاى از اين تفسير ، در كتابخانهء مدرسهء عالى شهيد مطهّرى ، موجود است كه از كتابخانهء شاه سلطان حسين صفوى ، به آن كتابخانه ، انتقال يافته است ، و تاريخ آن 23 جمادى الاولى 1105 هجرى ، ( اوايل سلطنت او ) ، است ، و در فهرست كتابخانه ، ج 1 ، ص 363 ، تحت شمارهء 453 ، معرّفى شده است . « 1 »
323 . تفسير ملّا يعقوب بختيارى [ م 1047 ق ]
مؤلّف آن ، مرحوم ملّا يعقوب ، فرزند ابراهيم بختيارى ، ( متوفّى 1047 ه . ق ) ، يكى از اعلام تفسيرى قرن يازدهم هجرى مىباشد .
تفسير صوافى الصّافى مبسوط و مفصّل و در مجلّدى بزرگ ، قرار گرفته است ، به حدّى كه از حدود ترجمه خارج و داخل در مقولهء تفسير بوده ، عارى از فوائد ادبى نيست . فراغت از تحرير آن در سال 1040 ه . ق ، انجام پذيرفته است .
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، طبق نقلى كه در الذّريعة ، دارد ، بخشى از آن تفسير را از آغاز سورهء الملك تا پايان قرآن مجيد ، ديده است ، و نام آن ، صوافى الصّافى مىباشد . « 2 »
* محلّ نگهدارى اين تفسير
بنا به گزارش صاحب الذّريعة ، نسخهء اصلى آن ، نزد آقا رضا ابو المجد ، در اصفهان بوده است ، كه توسّط او به آقاى محمّد على روضاتى ، انتقال يافته است .
* ديگر آثار او
او علاوه بر تفسير ، كتابهايى را نيز ، با عناوين زير به سلك تحرير ، درآورده است :
1 . الاعتبار .
2 . الحاشية على تهذيب المنطق الشهاباديّة .
3 . الحاشية على مغنى اللّبيب .
4 . الخرائد فى الإخلاص .
5 . شرح الصّحيفة السّجاديّة .
6 . شرح اصول الكافي .
7 . الفوائد فى الأخبار . « 3 »
324 . تفسير ملّا محسن نحوى [ اواسط قرن يازدهم ]
مؤلّف آن ، اديب اريب و نحوى شهير ، مرحوم ملّا محسن قزوينى طالقانى الأصل ، نزيل قزوين ، از اعلام قرن يازدهم هجرى مىباشد . مؤلّف محترم آن ، كه تبار طايفهء بزرگ نحويان قزوين ، به او منتهى مىگردند ، يكى از مؤلّفين پركار اسلامى است ، و از مشهورترين تأليفات او ، عوامل ملّا محسن و شروح ارجوزههاى استادش ، امير قوام الدّين صيفى است .
والد محترم او ، ملّا محمّد طاهر بن ملّا محمّد
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 6 ، ص 9 ، تحت شمارهء 15 و ج 2 ، ص 305 ، مجلّهء تراثنا ، شمارهء 4 ، سال 4 ، ص 140 ، مقالهء محقّق محترم ، شادروان حائرى خرّمآبادى .
( 2 ) الذّريعة ج 4 ، ص 321 ، تحت كد 1350 .
( 3 ) الذّريعة ج 4 ، ص 322 .