اكتحل عيناى بمطالعة هذه السّورة الشريفة ، ليلة الاثنين ذي قعدة الحرام المنتظم من خمس و عشرين ، فوق الألف الهجريّة ( 1025 ) ، على الصّادع بها افضل التّحية و أنا الفقير إلى اللّه الغنى ، محمّد كاظم بن عبد العلى التنكابنى رزقه من العمر اسعده و من العيش ارغده آمين ، آمين . » « 1 »
2 . رسالهاى در حقايق سورهء الفتح :
اين رساله ، حاشيهاى است ، بر تفسير قاضى بيضاوى . « 2 »
در ضمن او اجازهء روايتى ، از استادش ، شيخ بهائى دارد ، كه در كتاب فوق آمده است .
313 . تفسير محمود سربرهنه [ زنده در ، 1037 ه . ق ]
مؤلّف آن ، محمود سربرهنه ، يكى از اعلام قرن يازدهم مىباشد . تفسيرى تحت اين عنوان ، ( تفسير سربرهنه ) ، در خزانهء كتابخانهء آستان قدس رضوى ، موجود است ، كه از اوّل قرآن تا
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
« 3 » تحرير يافته است ، و توقيف آن در سال 1037 ه ، انجام پذيرفته است . در ظهر كتاب ، آمده است : « تأليف شيخ محمود لاهيجى ، شاگرد شهيد ثانى » ، و بر اين تفسير ، حواشى نيز زده شده است ، كه با تعبير « منه » و « مدّ ظلّه » ، ثبت شده است ، و گفته مىشود ، كه تأليف سيّد صدر الدّين ، محمّد بن اسد اللّه ، طباطبائى ، مىباشد . ( و اللّه اعلم بحقائق الامور ) .
و باز ، در مخزن كتابخانهء آستان قدس رضوى ، تفسير ديگرى ، يا به تعبير صحيحتر ، تفسير آياتى از قرآن ، وجود دارد ، ولى نام نويسنده و مؤلّف آن ، نامشخّص مىباشد . « 4 »
314 . تفسير عبد الباقى [ م 1039 ه . ق ]
مؤلّف آن ، هنرمند والامقام ، خطّاط معروف ، ملّا عبد الباقى تبريزى ، يكى از اعلام قرن يازدهم هجرى مىباشد . او از عالمان دورهء صفوى و معاصر با شاهعبّاس اوّل و مكاتب و مراسل با ميرزا ابراهيم همدانى ، ( متوفّى 1025 ه . ق ) ، بوده است . وى استعداد عجيب و توانايى فوقالعاده ، در شعر و ادب و هنر داشته و در سرودن شعر ، به « دانشمند » و « باقى » ، تخلّص مىنموده است . اشعار او بيشتر جنبهء عرفانى دارد ، و تصنيفات او از مشرب صوفيگرى ، برخوردار مىباشد . از جمله آثار قلمى او ، تفسير قرآن مجيد ، به طريقهء تصوّف است . او علاوه بر تفسير قرآن ، شرحى نيز بر نهج البلاغة به زبان فارسى و شرحى نيز بر صحيفهء سجّاديّهء مولا امام علىّ بن الحسين ( ع ) ، دارد . از آثار بجامانده از او ، استادى و مهارت وى در خطّ نسخ و ثلث ، معلوم مىگردد . او به سال 1026 ه . ق ، رخت از دنيا بربسته است . « 5 »
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در كتاب طبقات اعلام ، مىنويسد : « او متخلّص به « باقى » ، و معاصر با شاهعبّاس اوّل ، ( 966 - 1038 ) ، مىباشد . از آثار او ، كتاب « صد كلمه از امير المؤمنين ( ع ) » ، با خطّ خود وى ، باقى است ، و صاحب كتاب رياض در ج 3 ، ص 59 ، او را با مولى عارف ، جمال السّالكين توصيف نموده است كه خطّاط در نسخ و ثلث ، مىباشد . در آن كتاب ، مىافزايد : « او تفسيرى بر قرآن كريم و شرحى بر صحيفهء سجّاديّه ، بر مشرب تصوّف دارد . » « 6 »
هامش
( 1 ) بزرگان تنكابن تأليف حجة الإسلام سمامى حائرى ، چاپ كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، ص 248 .
( 2 ) نسخهاى از اين كتاب در كتابخانهء آية اللّه مرعشى ، تحت شمارهء 4250 موجود مىباشد .
( 3 ) سورهء بقره آيهء 10 .
( 4 ) الذّريعة ج 4 ، ص 313 و 314 ، كد معرّفى 1329 .
( 5 ) الذّريعة ج 23 ، ص 179 ، كد معرّفى 8556 .
( 6 ) طبقات أعلام الشّيعة ص 312 ، چاپ مرواريد ، 1411