تفسير بزرگش ، موسوم به « العروة الوثقى » ، حواله داده است . معلوم مىشود كه اين تفسير ، بزرگتر و مشروحتر از عين الحياة ، بوده است . نسخهاى از اين تفسير ، در ايّام حيات شيخ بزرگوار ، به رشتهء تحرير درآمده است ، آنچنانكه از دعاى كاتب و محرّر آن معلوم مىگردد و اين يك نسخهء نفيسى است ، كه در آخر آن ، تملّك آن در تاريخ 1258 ه . ق ، رؤيت مىشود ، و نقش مهر يحيى بن جعفر بن جعفر علوى فاطمى ، قرائت مىگردد ، و به گمان اينجانب ، مقصود از آن سيّد جعفر كشفى بوده باشد .
و نسخهء ناقص ديگرى در كتابخانهء آستان قدس رضوى ( ع ) ، از اين تفسير موجود مىباشد ، كه شايد از مجموع تفسير عين الحياة ، بيش از اين مقدار ، نوشته نشده باشد . « 1 »
* حاشيه بر تفسير كشّاف زمخشرى
تفسير كشّاف ، همانند تفسير انوار التّنزيل قاضى بيضاوى ، يكى از تفاسير متداول و رايج بين اهل علم ، بوده ، نوع محقّقين و مدرّسين ، تعليقاتى بر اين تفسير ، داشتهاند . يكى از تعليقههاى مشهور ، تعليقهء شيخ بهائى ، بر تفسير كشّاف زمخشرى ، مىباشد ، كه از آثار مشهور شيخ بهائى ، مىباشد .
* ديگر كارهاى قرآنى او
شيخ بزرگوار ما ، علاوه بر تفاسير فوق ، ديگر كارهاى متفرّقهء قرآنى را نيز انجام داده است ، كه بخشى از آنها ، به ترتيب زير مىباشد :
1 . حلّ الحروف القرآنيّة .
2 . اسئلهء خواجه .
3 . تفسير آيهء
فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ
( سورهء المائدة ، آيهء 6 ) ، كه در حديث سوّم اربعين ، در باب وضو ، به تفصيل پيرامون آيهء شريفه ، بحث نمودهاند .
4 . تأويل الآيات . اين كار قرآنى او ، از آغاز قرآن ، تا پايان آن ، مىباشد .
5 . جوابات ثلاث مسائل تفسيريّة .
6 . مقالة في وجه تعقيب في قوله تعالى
ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ
( سورهء الملك ، آيهء 10 ) « 2 » .
جا دارد ، يكى از محقّقان باذوق و آشنا با زبان قرآن ، بذل مساعى نموده و بخشى از عمر خود را در گردآورى متفرّقات قرآنى اين بزرگمرد علم و عمل صرف نمايد و آثار قرآنى او را ، يك جا و تحت مجموعهء واحده ، گردآورى و مدوّن نمايد ، تا مورد استفادهء اهل فضل و دانش قرار گيرد . ( به همان ترتيب ، كه در مورد كارهاى قرآنى مرحوم ملّا صدرا توسّط دانشمند محترم جناب بيدار انجام پذيرفته است ) .
307 . تفسير ملّا على تونى [ قرن يازده ه ]
مؤلّف بزرگوار آن ، مولى ملك على تونى ، يكى از اعلام قرن يازدهم هجرى مىباشد كه متأسّفانه ، تاريخ دقيق حيات و وفات مؤلّف ، روشن نيست .
تفسير او ، به زبان فارسى است ، و كوشيده است ، كه آيات نازله در هر باب ، از ابواب فقهى را ، از ابتداى كتاب طهارت ، تا پايان ديات ، آورده باشد .
* سرآغاز
تفسير فوق ، اين گونه شروع مىشود : « فاتحهء فائحهء
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 15 ، ص 370 .
( 2 ) تفصيل تأليفات شيخ بزرگوار در كتاب « فقهاى نامدار شيعه » تأليف نگارنده ، چاپ دوّم ، ص 240 ، از انتشارات كتابخانهء آية اللّه مرعشى آمده است . علاقمندان مىتوانند به آن مراجعه نمايند و در پيشگفتار ترجمهء اربعين شيخ بهائى كه توسّط حقير در سال 1373 ه . ش انجام پذيرفته است و اكنون در مرحله چاپ پنجم قرار گرفته است به تفصيل آمده است .