رخ داده است . نسخهاى از اين تفسير ، در كتابخانهء مدرسهء باقريّهء مشهد رضوى ( ع ) موجود مىباشد ، كه با قلم نسخ ، نوشته شده است ، و فراغت از تحرير ، روز جمعه 23 شوّال 1041 ه . ق ، انجام پذيرفته است .
آغاز آن : « الحمد للّه الّذي هدانا بأنوار كتابه المبين ، و وفّقنا لاقتفاء سنّة نبيّه ( ص ) ، قدّمت أمام المقصود مقدّمات تفيد زيادة بصيرة للطّالبين . »
پايان آن : « و اتّفق الفراغ من تأليفه ، فى اليوم الرّابع عشر من الشهر الحادى عشر ، بعد الألف ( 1015 ) ، بدار المؤمنين ، قم المحروسة في جوار الحضرة المقدّسة المطهّرة الفاطميّة ( ع ) ، لا زالت مهبطا للأنوار السّماويّة و الفيوض الرّبانيّة و كتب مؤلّفه احوج الخلق الى رحمة اللّه الغنيّ محمّد ، المشتهر ، ببهاء الدّين العاملى ، عامله اللّه سبحانه . » « 1 »
مرحوم صاحب رياض ، مىنويسد : « در اين كتاب ، فقط آيات احكام گردآورى شده است ، و هركدام از آنها را شرح و توضيح داده است ، و حدود 400 حديث نيز ، آورده است . كتاب طهارت آن ، تمام شده است » . « 2 »
* نسخههاى موجود
تفسير مشرق الشّمسين ، همراه حبل المتين ، به سال 1321 ه . ق ، در تهران ، به چاپ رسيده است .
نسخهاى از آن ، به خطّ مولى محمّد ، طاهر بن حسنعلى كوسازى ، انجام پذيرفته است ، كه تاريخ تحرير آن 17 محرّم 1102 ه . ق ، مىباشد . اين نسخه ، پيش مرحوم سيّد على شبّر ، بوده است ، و نسخهء ديگرى به خطّ شاگرد مؤلّف ، به نام سيّد بهاء الدّين على حسينى طوسى ، در سال 1017 ه . ق ، انجام پذيرفته است كه خود شيخ بهائى وقف آن را با خطّ خويش به كتابخانهء رضوى ، در سال 1021 ه . ق ، امضاء نموده است ، و در آن نسخه ، تقريظ مرحوم سيّد محمّد مدنى ، معروف به ابن جويبر مدنى و تقريظ صدر الدّين محمّد بن محبّ على تبريزى ، كه هر دو ، از شاگردان شيخ بهائى ، بودند منعكس مىباشد ، و نسخهء ديگرى را ، سيّد محمّد تهجّدى ، دارد ، كه به قلم ابراهيم بن عبد الجليل شيروانى ، تحرير يافته است ، و فراغت از آن ، در ماه رجب سال 1031 ه ، انجام پذيرفته است ، و در حقّ مؤلّف ، چنين نوشته است : « علّامهاى كه و اصل به فراديس جنان گرديد . » اين تاريخ ، صراحت دارد ، كه مؤلّف ، پيش از اين تاريخ ، از دنيا رفته است . « 3 »
علاوه بر مراكز فوق ، نسخههاى ديگرى ، از اين تفسير ، منيف ، در كتابخانهها و مراكز فرهنگى ، نگهدارى مىشود ، كه به چند مركز ، اشاره مىشود :
1 . نسخهاى در كتابخانهء ملك تهران ، تحت شمارهء 1009 ، كه تاريخ كتابت آن 1016 ه . ق ، است . در اين نسخه ، تصحيح و مقابله از طرف مؤلّف ، صورت گرفته است ، همراه با اجازهء روايتى با خطّ شريف مؤلّف ، كه در ، ج 1 ، ص 497 فهرست آن معرّفى شده است .
2 . نسخهء ديگر در كتابخانهء امام رضا ( ع ) ، در مشهد ، تحت شمارهء 2626 ، تاريخ كتابت آن 1017 ه . ق .
3 . نسخهء ديگرى در كتابخانهء ملّى تبريز ، تاريخ كتابت آن 1023 ه . ق ، آنچنانكه در ، ج 3 ، ص 1297 ، فهرست آن آمده است .
4 . نسخهء ديگرى در كتابخانهء مسجد اعظم قم ، تاريخ كتابت آن 1028 ه . ق ، كاتب آن محمّد تقى ، فرزند محمّد رضا رازى است ، كه تحت شمارهء
هامش
( 1 ) سلافة العصر ص 289 .
( 2 ) رياض العلماء ج 5 ، ص 88 ، چاپ مرعشى ، ص 89 .
( 3 ) الذّريعة ج 21 ، ص 50 و 51 .